Wat is een normale hartslag? Per leeftijd uitgelegd

Een normale rusthartslag ligt bij volwassenen tussen 60 en 100 slagen per minuut. Sporters of mensen in goede conditie hebben vaak een lagere rusthartslag (40 tot 60 slagen). Bij kinderen en baby’s ligt de gemiddelde hartslag hoger. Bij twijfel: vertrouw geen tekst op internet — raadpleeg je huisarts.

Smartwatches en gezondheidsapps meten tegenwoordig je hartslag elk uur, en dat roept vaak meteen vragen op. Wat is normaal? Wanneer is iets reden tot zorg? Hieronder de richtlijnen die in Nederlandse huisartsenpraktijken gehanteerd worden. Dit is algemene informatie, geen medisch advies.

Wat is een rusthartslag eigenlijk?

Je rusthartslag is het aantal hartslagen per minuut wanneer je rustig zit of ligt, ontspannen, niet hebt gegeten of gesport in de afgelopen 30 minuten. De beste manier om hem te meten: ’s ochtends in bed, voordat je opstaat, met je vingers in je hals of pols of via een hartslagmeter.

Normale waarden per leeftijd

Ruwe richtlijnen voor de rusthartslag:

• Pasgeborenen (0-3 maanden): 100 tot 160 slagen per minuut
• Baby’s (3-12 maanden): 80 tot 140
• Kleuters (1-5 jaar): 80 tot 130
• Kinderen (6-12 jaar): 70 tot 110
• Tieners (13-18 jaar): 60 tot 100
• Volwassenen: 60 tot 100
• Goed getrainde sporters: 40 tot 60
• Ouderen (65+): 60 tot 100, vaak iets stabieler dan in jongere jaren

Te hoog of te laag: wanneer is het zorgelijk?

De medische termen:

• Tachycardie: rusthartslag boven 100 slagen per minuut
• Bradycardie: rusthartslag onder 60 slagen per minuut (bij niet-sporters)

Beide hoeven niet automatisch een probleem te zijn. Een hoge hartslag kan komen door stress, koffie, koorts, vermoeidheid, dehydratie of een infectie. Een lage hartslag is bij getrainde sporters juist gezond. Wat in elk geval reden is om snel een huisarts of huisartsenpost te bellen:

• Hartslag plotseling hoger dan 130 in rust zonder duidelijke oorzaak
• Hartslag onder 40 met klachten zoals duizeligheid of bijna flauwvallen
• Pijn op de borst, kortademigheid of zwart worden voor de ogen
• Een onregelmatige hartslag die je voor het eerst merkt of die langer aanhoudt

Volgens de Nederlandse Hartstichting heeft ongeveer één op de honderd Nederlanders boeze­mfibrilleren — de meest voorkomende vorm van een onregelmatige hartslag. Deze aandoening neemt sterk toe met de leeftijd en kan zonder klachten verlopen.

Maximale hartslag berekenen

Voor sporters is de “maximale hartslag” relevant — het aantal slagen dat je hart bij maximale inspanning haalt. Een veelgebruikte ruwe formule:

220 minus je leeftijd = geschatte maximale hartslag

• 30 jaar: ongeveer 190 slagen per minuut
• 45 jaar: ongeveer 175 slagen per minuut
• 60 jaar: ongeveer 160 slagen per minuut

Dit is een schatting met flinke individuele variatie (10 tot 15 slagen verschil is normaal). Voor inspanningstraining wordt vaak gewerkt met percentages van die maximale hartslag — bijvoorbeeld 60 tot 70 procent voor duurtraining, 80 tot 90 procent voor intervaltraining.

Wat beïnvloedt je hartslag?

Een paar dingen die je hartslag op- of neerwaarts kunnen sturen:

• Lichamelijke conditie (betere conditie → lagere rusthartslag)
• Slaap en stress (slecht slapen → hogere hartslag)
• Cafeïne en alcohol (beide verhogen tijdelijk)
• Roken
• Medicatie (sommige bloeddrukmedicijnen verlagen hartslag flink)
• Schildklierfunctie
• Koorts (hartslag stijgt ongeveer 10 slagen per graad)
• Uitdroging
• Hoogte (boven 2.000 meter stijgt je rusthartslag)

Hoe meet je je hartslag thuis?

Drie betrouwbare manieren:

• Pols of hals: leg je wijsvinger en middelvinger op de binnenkant van je pols of in je hals. Tel 15 seconden en vermenigvuldig met 4.
• Smartwatch of fitnessband: redelijk nauwkeurig in rust, minder bij snelle bewegingen.
• Bloeddrukmeter: meet bloeddruk én hartslag tegelijk. Verkrijgbaar vanaf zo’n 30 euro bij grote drogisterijen.

Veelgestelde vragen

Mijn smartwatch geeft ’n waarschuwing — moet ik me zorgen maken?
Smartwatches signaleren afwijkingen handig, maar zijn geen medische apparaten. Bij twijfel of klachten: bel de huisarts.

Is een hartslag van 55 in rust gevaarlijk?
Niet automatisch. Voor wie regelmatig sport is dat zelfs normaal. Heb je daarbij duizeligheid of vermoeidheid? Wel even checken.

Waarom is mijn hartslag ’s ochtends lager?
Je lichaam is dan het meest in rust. De laagste meting van de dag is meestal vlak voor het opstaan.

Hoe lang duurt het om mijn rusthartslag te verlagen?
Door regelmatige duurtraining kun je in 6 tot 12 weken je rusthartslag met 5 tot 10 slagen verlagen.

Tot slot

De cijfers in dit artikel zijn algemene richtlijnen. Iedereen is anders, en alleen een arts kan beoordelen of een specifieke meting aandacht nodig heeft. Bij aanhoudende klachten of twijfel: raadpleeg altijd een huisarts. Wil je ook andere kanten van je dagelijks leven beter regelen? Onze gids over welke verzekeringen je nodig hebt zet de basis op een rij — zorgvuldig met je gezondheid is meer dan alleen je hartslag in de gaten houden.