Huishoudboekje bijhouden als starter: voorbeeld van een echte maandbegroting

Je eerste salaris staat op je rekening, de huur gaat er een paar dagen later weer af, en ergens halverwege de maand vraag je je af waar de rest gebleven is. Dat gevoel ken ik goed. Een huishoudboekje lost dat op, maar alleen als je het simpel houdt. Hieronder lees je hoe je begint en zie je een voorbeeld van een maandbegroting voor iemand die net zelfstandig woont.

Huishoudboekje of begroting, wat is het verschil?

Die twee worden vaak door elkaar gehaald, maar ze doen iets anders. Een huishoudboekje (het Nibud noemt het ook een kasboek) houdt bij wat je echt uitgeeft, bon voor bon of betaling voor betaling. Een begroting kijkt vooruit en zegt wat je van plan bent uit te geven. Het Nibud legt uit dat de informatie uit je kasboek precies is wat je nodig hebt om een goede begroting te maken.

Mijn advies is om met allebei te beginnen, maar klein. Eerst een maand bijhouden wat er uitgaat, daarna pas een begroting maken. Wie andersom begint, schrijft bedragen op die hij hoopt uit te geven, en dat zijn bijna altijd de verkeerde.

Zo begin je met bijhouden

Je hebt geen dure app nodig. Een schrift, een spreadsheet of de uitgavenoverzichten in je bankapp werken prima. Wat je wel nodig hebt is een vast ritme. Een van de vier vuistregels van het Nibud is dat je wekelijks je saldo en uitgaven checkt. Dat is ook het moment waarop je je huishoudboekje bijwerkt.

1. Kies een plek. Een spreadsheet met kolommen voor datum, omschrijving, categorie en bedrag is genoeg.
2. Maak een paar vaste categorieën. Wonen, energie, verzekeringen, abonnementen, boodschappen, vervoer, uit eten en uitgaan, kleding, overig. Meer hoeft niet.
3. Zet er een maand lang alles in. Ook die koffie op het station en dat tientje voor een cadeau. Juist die kleine posten maken samen het verschil.
4. Tel aan het eind van de maand per categorie op. Nu weet je waar je geld echt naartoe gaat.

Een eerlijke waarschuwing. De eerste maand schrik je meestal van een of twee categorieën. Bij mij waren dat de boodschappen, omdat ik zonder lijst naar de supermarkt ging. Dat is geen falen, dat is precies waarvoor je het doet.

Voorbeeld van een maandbegroting voor een starter

Hieronder een rekenvoorbeeld van iemand met een eerste fulltime baan die alleen een huurwoning heeft. De bedragen zijn verzonnen en afgerond, ze laten zien hoe je de begroting opbouwt. Vul je eigen netto salaris in, dat lees je af op je loonstrook. Twijfel je wat al die regels betekenen, kijk dan even bij je eerste loonstrook lezen.

Post	Per maand (voorbeeld)
Inkomsten
Netto salaris	2.400 euro
Huurtoeslag en zorgtoeslag	0 euro (in dit voorbeeld geen recht)
Vaste lasten
Huur	950 euro
Energie en water	130 euro
Zorgverzekering	150 euro
Inboedel- en aansprakelijkheidsverzekering	20 euro
Internet en telefoon	60 euro
Gemeentelijke lasten (jaarbedrag gedeeld door 12)	35 euro
Abonnementen (streaming, sport)	40 euro
Vervoer (ov of auto)	100 euro
Huishoudelijke uitgaven
Boodschappen	300 euro
Kleding en schoenen	60 euro
Uitgaan, uit eten, hobby	150 euro
Persoonlijke verzorging en overig	65 euro
Sparen
Sparen (10 procent van het netto inkomen)	240 euro
Totaal uitgaven en sparen	2.300 euro
Over	100 euro

Kijk vooral naar de opbouw, niet naar de bedragen. Eerst wat binnenkomt, dan de vaste lasten die elke maand hetzelfde zijn, dan de posten waar je zelf aan kunt draaien, en het sparen staat er als vaste regel tussen. Heb je minder inkomen, dan kan het zijn dat je wel recht hebt op toeslagen. In het stappenplan voor huurtoeslag reken je dat na.

Wat je opzij zet, en waarvoor

Het Nibud adviseert om elke maand 10 procent van je netto inkomen te sparen. Dat lijkt veel als je net begint, maar het heeft een reden. Met dat geld bouw je een financiële buffer op, geld voor onverwachte, grotere en noodzakelijke uitgaven. Denk aan een kapotte wasmachine, een laptop die het begeeft of een reparatie aan je fiets of auto. Het Nibud heeft een BufferBerekenaar waarmee je uitrekent welk bedrag bij jouw situatie past.

Lukt 10 procent nog niet, begin dan met minder, maar begin. Zet het sparen automatisch klaar op de dag dat je salaris binnenkomt. Wat je niet ziet, geef je niet uit, en dat werkt bij mij beter dan welke discipline ook.

Naast die buffer zijn er uitgaven die je elk jaar terugziet maar niet elke maand. De gemeentelijke belastingen, het eigen risico van je zorgverzekering, een verjaardag of vakantie. Het Nibud raadt daarom aan om ook een jaarbegroting te maken, zodat je ziet welke maanden duur zijn. In de tabel hierboven staan de gemeentelijke lasten al per maand, zo voorkom je dat ze je in het voorjaar overvallen. Wil je weten wat er bij je zorgkosten bij komt kijken, lees dan de optelsom voor je zorgverzekering in 2027.

Vol blijven houden

De meeste mensen stoppen na een paar weken met hun huishoudboekje. Niet omdat het moeilijk is, maar omdat het saai wordt. Drie dingen die helpen.

• Een vast moment per week. Bijvoorbeeld zondagavond tien minuten. Dat sluit aan bij de Nibud-vuistregel om wekelijks je saldo te checken.
• Geen schuldgevoel bij een dure week. Het boekje is een meetlat, geen rapportcijfer. Je past de begroting aan, niet jezelf.
• Na drie maanden vereenvoudigen. Als je weet waar je geld heen gaat, hoef je niet meer elke bon te noteren. Dan houd je alleen nog de categorieën bij waar je vaak overheen gaat.

Het Nibud heeft op zijn site een gratis maandbegroting in Excel en een stappenplan voor een jaarbegroting. Die zijn handig als je niet zelf een spreadsheet wilt bouwen. Gebruik je liever je bank, kijk dan of je bankapp je uitgaven al automatisch in categorieën zet. Zit je nog zonder eigen rekening, dan helpt dit stuk over je eerste betaalrekening.

Mijn ervaring is dat een huishoudboekje na een paar maanden vooral rust geeft. Je weet wat je kunt missen, en dat is aan het eind van de maand een stuk prettiger dan hopen dat het past.