Een elektrowarmer gebruiken: veilig en zuinig bijverwarmen in huis

Vorig jaar november stond de kachel in de woonkamer, maar de slaapkamer van Fenne bleef koud omdat we die avond niet de hele verwarming een graad hoger wilden zetten voor één kamertje. Marloes zei meteen: “Dan kopen we toch gewoon een elektrowarmer voor daar”, en zo begon mijn uitzoekwerk. Een paar weken en één te dure eerste aankoop later (die inmiddels weer terug is gestuurd) weet ik inmiddels een stuk beter waar je op moet letten.

Een elektrowarmer is in de basis niets anders dan een verwarmingselement met een stekker eraan: geen gasaansluiting, geen leidingwerk, gewoon aanzetten en binnen een paar minuten voel je iets. Precies dat gemak maakt hem populair als bijverwarming, voor de ene kamer die altijd kouder blijft, de garage waar je een uurtje klust, of de logeerkamer die je maar een paar keer per jaar gebruikt. Maar er zit ook een addertje onder het gras: fors stroomverbruik als je hem verkeerd inzet, en een aantal veiligheidsregels die je echt niet moet overslaan.

Wat een elektrowarmer wel en niet oplost

Een elektrowarmer is bijverwarming, geen vervanging van je centrale verwarming. Dat klinkt logisch, maar ik zag online genoeg mensen die serieus overwogen om de cv helemaal uit te zetten en het hele huis met elektrowarmers te doen. Reken dat gewoon na op je eigen energierekening voordat je zoiets besluit: een gemiddeld huis heeft al snel meerdere kilowatts aan vermogen nodig om warm te blijven, en dat ga je met een paar stekkerkacheltjes niet redden zonder een enorme stroomrekening.

Waar een elektrowarmer wél sterk in is: een kamer die je maar af en toe gebruikt en waar je de rest van het huis niet voor wilt opstoken. Bij ons in de woonkamer staat er eentje achter de bank voor de avonden dat het net iets kouder aanvoelt dan de thermostaat aangeeft, zonder dat we de hele installatie hoeven bij te stellen. Ook in een garage, hobbykamer, studeerkamer boven de garage of een tijdelijk ingerichte werkplek is een elektrowarmer vaak slimmer dan de cv-installatie uitbreiden voor een ruimte die je maar een paar uur per week gebruikt.

De soorten op een rij

Er zijn een paar types die je tegenkomt, en ze werken allemaal anders.

Een convectorkachel laat koude lucht langs een verwarmingselement stromen. Die lucht warmt op, stijgt, en er stroomt weer nieuwe koude lucht langs. Het duurt daardoor een minuut of tien tot twintig voordat je echt iets merkt, maar heb je eenmaal de hele kamerlucht op temperatuur, dan blijft dat gevoel ook nog even hangen nadat je hem uitzet.

Een keramische kachel werkt ook met een vorm van luchtverwarming, maar het element wordt minder heet en de kamer warmt meestal sneller op dan bij een convector. Vaak zit er een ventilator in om de warme lucht actief de kamer in te blazen, wat ook betekent dat je een zoemend geluidje op de koop toe neemt.

Een infraroodpaneel doet iets heel anders: het verwarmt niet de lucht, maar direct jou, je meubels en de muren, via straling. Dat voelt meteen warm aan zodra je ervoor staat of zit, ook al blijft de lucht in de kamer zelf kouder. Infraroodpanelen zijn geluidloos en worden vaak als zuiniger neergezet, al hangt dat sterk af van hoe je de ruimte gebruikt: zit je stil op één plek, dan profiteer je er veel van, loop je veel rond, dan minder.

Dan is er nog de ventilatorkachel: een gloeidraad of keramisch element met een ventilator erachter die de warmte snel de kamer in blaast. Dit is het type dat het snelst resultaat geeft, maar ook het luidruchtigste is. In een garage waar je toch geen stilte verwacht is dat geen probleem, naast je bed vind ik dat zoemende geluid minder prettig.

De vraag is nooit welke elektrowarmer het beste is, maar welke het beste past bij hoe jij die ene ruimte daadwerkelijk gebruikt.

Ik ben geen klusser van nature, maar na het uitzoeken snap ik nu wel waarom onze eerste aankoop, zo’n ventilatorkachel van twintig euro, niet de oplossing was: die maakte te veel herrie voor een slaapkamer en verbruikte relatief veel voor wat hij aan comfort teruggaf.

Wat kost een elektrowarmer je per uur en per maand

Dit is waar het venijn zit. De meeste elektrowarmers hebben een vermogen tussen de 500 en 2500 watt, en dat vermogen bepaalt direct wat hij verbruikt: een kachel van 2000 watt op vol vermogen trekt 2 kWh per uur. Bij een stroomprijs van rond de 27 tot 30 cent per kWh (de prijzen bewegen mee met de markt, dus kijk zelf even wat jij nu per kWh betaalt) kom je dan uit op ongeveer 55 tot 60 cent per uur op vol vermogen.

Zet je zo’n kachel drie uur per avond aan in de winter, dan praat je al snel over anderhalve tot twee euro per dag, en dat loopt in een maand met veel gebruik op tot ergens tussen de 40 en 60 euro. Bij een kleiner model van 800 tot 1000 watt liggen die bedragen ongeveer op de helft. Het is dus geen kwestie van “elektrisch is altijd duurder dan gas” of andersom, het hangt volledig af van hoeveel uur, hoeveel watt, en hoeveel graden je wilt bijverwarmen.

Zelf reken ik het altijd even door op het whiteboard in de bijkeuken voordat we iets nieuws aanschaffen: hoeveel uur staat hij aan, wat kost dat op jaarbasis, en weegt dat op tegen het comfort. Dat lijstje staat er trouwens nog steeds, met potloodstreepjes van vorige berekeningen die we nooit hebben weggeveegd.

Zo gebruik je een elektrowarmer veilig

Onze buurman Kees, die zijn hele werkzame leven installateur is geweest, zei laatst tegen me dat de meeste huisbranden met elektrische kacheltjes niet ontstaan door een slecht apparaat, maar door hoe mensen ermee omgaan. Een paar dingen die ik sindsdien zelf altijd aanhoud:

1. Zet de kachel altijd rechtstreeks in een wandcontactdoos, nooit in een verlengsnoer of stekkerdoos. Bij hoog vermogen kan dat oververhitten en in het ergste geval brand veroorzaken.
2. Houd minimaal een meter vrije ruimte rondom de kachel, weg van gordijnen, papier, kleding en meubels.
3. Dek een kachel nooit af, ook niet om kleren te drogen. Dat lijkt een onschuldige gewoonte maar is een van de bekendste oorzaken van kachelbranden.
4. Laat een kachel nooit onbeheerd branden in een kamer waar niemand is, en al helemaal niet ’s nachts naast je bed of in een kamer met een slapend kind.
5. Controleer of het stopcontact en de groep waarop je aansluit een aardlekschakelaar hebben. Dat is bij de meeste nieuwere huizen standaard, maar in een ouder huis (zoals ons jaren-70 huis, waar we bij de verbouwing zelf de groepenkast hebben laten nakijken) is dat niet altijd vanzelfsprekend.
6. Koop alleen een model met een CE-keurmerk en een kantelbeveiliging die de kachel automatisch uitschakelt als hij omvalt.

Marloes zei toen we ons huis kochten al dat ze niets met open elementen in huis wilde met een klein kind erbij, en achteraf heeft ze daar gelijk in gekregen: we hebben bewust gekozen voor een model met een gesloten, koeler wordend oppervlak in plaats van de goedkoopste kachel met een zichtbaar gloeiend element.

Waar je op let bij aanschaf

Koop nooit het goedkoopste model, maar ook niet meteen het duurste: het middensegment met een fatsoenlijke garantie wint bij mij bijna altijd. Let verder op een paar dingen die niet meteen opvallen in een winkelschap:

Kijk naar het vermogen in verhouding tot de ruimte: een vuistregel die vaak wordt gebruikt is ongeveer 60 tot 100 watt per vierkante meter bij een gemiddelde plafondhoogte en redelijke isolatie, minder bij een goed geïsoleerde ruimte, meer bij een tochtige garage of serre. Een model van 2000 watt is dus voor een kleine slaapkamer al snel te veel, en voor een grote garage juist te weinig.

Let op een thermostaat met instelbare temperatuur in plaats van alleen standen als “laag, midden, hoog”. Daarmee voorkom je dat de kachel continu op vol vermogen blijft draaien terwijl de kamer allang op temperatuur is. Een timerfunctie is ook handig: zo kun je ‘m bijvoorbeeld een half uur voor je opstaat laten aanslaan zonder dat je zelf wakker hoeft te worden om hem aan te zetten.

En lees, hoe saai het ook klinkt, gewoon even de handleiding door voordat je hem voor het eerst aanzet. Dat scheelt achteraf een hoop gedoe: bij ons stond er bijvoorbeeld in dat het toestel de eerste keer een lichte geur kan afgeven doordat de fabrieksolie op het element verbrandt, wat prima normaal is maar behoorlijk kan schrikken als je dat niet van tevoren weet.

Waar zet je ‘m neer per ruimte

De plek waar je een elektrowarmer neerzet bepaalt minstens zoveel als het type dat je koopt. In een slaapkamer kies je het beste voor een stil model, dus geen ventilatorkachel, en zet je ‘m op een vaste afstand van het bed neer met een timer zodat hij niet de hele nacht blijft branden. In een badkamer moet je apparaat spatwaterdicht zijn (let op de IP-classificatie) en het liefst vast aan de muur gemonteerd in plaats van los op de vloer.

Voor een garage of werkplek waar je maar af en toe een paar uur bent, is snelheid belangrijker dan geluid: een keramische kachel of infraroodpaneel dat je direct verwarmt, werkt daar prettiger dan een convector die twintig minuten nodig heeft om op te warmen terwijl je al bijna klaar bent. En in de woonkamer als bijverwarming naast de cv is een convector of infraroodpaneel meestal de rustigste keuze, zeker als je hem ’s avonds op de bank gebruikt.

Als je toch bezig bent met de indeling van een kamer waar zo’n kachel moet komen te staan: denk ook na over waar de meubels staan en hoeveel vrije ruimte je overhoudt. Wij hebben daar destijds goed over nagedacht toen we onze woonkamer inrichtten met een beperkt budget, en achteraf gezien is het slim om al bij het plaatsen van de bank en kast rekening te houden met een vrije hoek voor een bijverwarming, in plaats van hem achteraf ergens tussen te proppen waar hij eigenlijk niet past.

Had ik nu opnieuw moeten kiezen, dan had ik niet meteen de goedkoopste optie in de winkelwagen gezet, maar eerst uitgerekend hoeveel uur per dag we het ding daadwerkelijk zouden gebruiken. Voor die ene kamer die af en toe wat bij moet warmen is een elektrowarmer een prima en relatief goedkope oplossing. Wil je structureel meerdere ruimtes tegelijk verwarmen, dan ben je met de stroomrekening alsnog duurder uit dan met de cv, hoe zuinig het ene model ook wordt aangeprezen ten opzichte van het andere.

Wat bij ons uiteindelijk de doorslag gaf, was gewoon weten wat we in huis haalden: welk vermogen het apparaat heeft, wat een uur gebruik ongeveer kost, en welke veiligheidsregels we zelf aanhielden. Sindsdien staat de kachel gewoon in de hoek achter de bank, aan wanneer we hem nodig hebben, uit als het niet hoeft, en niemand in huis die zich er nog druk over maakt.

Veelgestelde vragen

Kan ik een elektrowarmer gebruiken als enige verwarming in een kamer?

Dat kan, maar controleer vooraf of het vermogen past bij de grootte en isolatie van de ruimte. Voor een goed geïsoleerde kleine kamer kan het prima, voor een grote of tochtige ruimte wordt het al snel duur en onvoldoende warm.

Is een infraroodpaneel echt zuiniger dan een convector?

Dat hangt af van hoe je de ruimte gebruikt. Zit je vooral stil op één plek, dan profiteer je optimaal van de directe warmte van infrarood. Beweeg je veel door de kamer, dan heb je meer aan een kachel die de hele luchtlaag opwarmt.

Mag een elektrowarmer op een verlengsnoer of stekkerdoos?

Nee, dat wordt afgeraden. Elektrowarmers trekken vaak een fors vermogen en verlengsnoeren of stekkerdozen zijn daar meestal niet op berekend, wat oververhitting en brandgevaar kan opleveren. Sluit het apparaat altijd rechtstreeks aan op een wandcontactdoos.

Hoeveel stroom verbruikt een elektrowarmer gemiddeld?

De meeste modellen liggen tussen de 500 en 2500 watt. Een kachel van 2000 watt verbruikt op vol vermogen 2 kWh per uur, wat bij de huidige stroomprijzen neerkomt op ongeveer 55 tot 60 cent per uur. Kleinere modellen van 800 tot 1000 watt kosten ongeveer de helft.

Waar moet ik op letten voordat ik een elektrowarmer koop?

Kijk naar het vermogen in verhouding tot de ruimte, kies een model met CE-keurmerk en kantelbeveiliging, en let op een instelbare thermostaat en eventueel een timer. Lees ook de handleiding door voordat je het apparaat voor het eerst gebruikt.