Energielabel A tot G: wat het zegt over het huis dat je wilt kopen

Bij een bezichtiging krijg je een hoop indrukken en weinig cijfers. De letter van het energielabel is een van de weinige harde gegevens die al op de advertentie staat, en juist daarom wordt hij verkeerd gelezen. Starters zien er een schoolrapport in: A is goed, G is fout, en een huis met een F valt af. Zo werkt het niet. Die letter zegt iets heel specifieks, en een heleboel andere dingen zegt hij helemaal niet.

Ik ben zelf een tijd blijven hangen op labels toen ik woningen ging bekijken, tot ik doorkreeg dat twee huizen met dezelfde letter een compleet verschillende rekening en een compleet verschillende klus kunnen opleveren. Hieronder staat wat er achter de letter zit, wat elk label in de praktijk betekent, en hoe je tijdens een bezichtiging zelf kunt zien of het label klopt met wat je voor je neus hebt.

Wat die letter eigenlijk meet

Sinds 2021 wordt het energielabel van woningen berekend volgens een rekenmethode die uitkomt op een getal: het verwachte energiegebruik in kilowattuur per vierkante meter per jaar. Dat getal wordt vervolgens vertaald naar een letter, van G helemaal onderaan tot A met een reeks plussen erachter bovenaan. Die plussen zijn geen marketing. Ze zijn erbij gekomen omdat nieuwbouw en volledig verduurzaamde woningen anders allemaal op dezelfde A zouden uitkomen en je het verschil niet meer zou zien.

Belangrijk is wat er wel en niet in dat getal zit. Er wordt gerekend met het gebouw: de isolatie van dak, vloer, muren en ramen, de manier waarop het huis verwarmd wordt, de ventilatie, de warmwatervoorziening en eventuele zonnepanelen. Er wordt niet gerekend met jou. Of je thuiswerkt, of je op negentien graden zit of op tweeëntwintig, of je elke dag een half uur doucht: dat blijft buiten beschouwing. Het label vergelijkt dus huizen met elkaar bij hetzelfde gedrag, niet huishoudens.

Een adviseur komt daarvoor langs, meet en fotografeert, en registreert het resultaat. Dat definitieve label is tien jaar geldig en de verkoper is verplicht het bij de overdracht te leveren. Je kunt zelf nakijken of er een geldig label geregistreerd staat en welke datum eraan hangt in het landelijke register EP-Online. Staat er een label van negen jaar oud bij een huis waar sindsdien niets aan gedaan is, dan weet je meteen dat de letter nog klopt. Staat er een vers label bij een huis waar zichtbaar niets aan verbeterd is, dan is dat op zichzelf ook informatie.

Wat elk label in de praktijk betekent

Onderstaande tabel is bewust niet in kilowattuur opgesteld, want daar heb je bij een bezichtiging weinig aan. Wat je wel kunt gebruiken is het soort woning dat meestal achter een letter zit, en wat het voor je maandlasten en je klussenlijst betekent.

Label	Wat voor woning dit meestal is	Wat het voor jou betekent
A+ tot A+++++	Nieuwbouw of een woning die helemaal is aangepakt: goed geïsoleerd, vaak zonder gasaansluiting, meestal met zonnepanelen en een warmtepomp.	Lage energierekening, weinig te verduurzamen. Je betaalt dat vooruit in de vraagprijs.
A	Goed geïsoleerde woning van de laatste twee decennia, of een ouder huis dat volledig is na-geïsoleerd.	Comfortabel en voorspelbaar. Winst valt nog te halen op opwekking, niet op de schil.
B	Woning met isolatie in dak, vloer en spouw en overal dubbel glas, maar zonder eigen opwek.	Prima startpunt. Zonnepanelen zijn hier meestal de eerstvolgende logische stap.
C	Het gemiddelde Nederlandse rijtjeshuis van na 1990, of een jaren zeventig woning waar het dak en de spouw al zijn gedaan.	Geen zorgen, wel ruimte. Vaak zit de zwakke plek in de vloer of in de ramen op het noorden.
D	Huis uit de jaren zestig tot tachtig waar één of twee onderdelen zijn verbeterd en de rest origineel is.	Merkbaar in de winter. Hier begint verduurzamen zich echt terug te betalen.
E	Woning met dubbel glas maar met een ongeïsoleerd dak of een koude vloer, of met een oude cv-ketel.	Hogere stookkosten en koude plekken. Reken op een plan voor de eerste jaren.
F	Vooroorlogs of vroeg naoorlogs huis waar weinig aan gedaan is, vaak met enkel glas op zolder of in de achterbouw.	Flink stoken. Wel vaak een huis waar veel te winnen valt en de prijs dat weerspiegelt.
G	Origineel oud huis: geen spouwisolatie, geen dakisolatie, hier en daar enkel glas, soms nog een ketel van ver voor deze eeuw.	De hoogste rekening van dit rijtje, en tegelijk de grootste sprong die je zelf kunt maken.

Wat in die tabel opvalt als je hem van onder naar boven leest: het verschil tussen G en D is voor je portemonnee veel groter dan het verschil tussen B en A. De eerste stappen leveren het meest op. Dat is precies waarom ik een huis met een slecht label niet automatisch een slecht huis vind. Het is een huis waar de winst nog in zit in plaats van al in de vraagprijs.

Wat je tijdens een bezichtiging zelf kunt zien

Je hoeft geen adviseur te zijn om te controleren of een letter logisch is. Vijf dingen zijn met het blote oog te beoordelen, en samen verklaren ze het grootste deel van het label. Vraag gerust of je een raam mag aanraken en of de zoldertrap open mag.

Waar je naar kijkt	Wat je doet	Wat het over het label zegt
Glas	Houd je vinger tegen de ruit. Zie je twee spiegelbeelden, dan is het enkel glas. Vier betekent dubbel. In de rand van het kozijn staat vaak een productiejaar.	Enkel glas of dubbel glas van voor 1995 drukt het label hard omlaag.
Dak	Kijk op zolder of tegen de onderkant van het dakbeschot. Zie je dakpannen en houten latten, dan zit er niets tussen.	Een ongeïsoleerd dak is meestal het duurste gat in het label.
Vloer	Voel of de vloer beneden koud aanvoelt en vraag of er een kruipruimte is en of die geïsoleerd is.	Een koude begane grond kost comfort en verklaart vaak een E of F.
Ketel of warmtepomp	Zoek op de ketel het bouwjaar en het typeplaatje. Vraag wanneer hij voor het laatst is onderhouden.	Een ketel ouder dan vijftien jaar wordt sowieso een vervanging, ongeacht het label.
Ventilatie	Kijk of er roosters in de kozijnen zitten en of er een mechanische afzuiging in keuken en badkamer hangt.	Slechte ventilatie zie je niet terug in een lagere rekening, wel in vocht en schimmel.

Dit is hetzelfde soort kijken als bij het opsporen van verborgen gebreken bij een eerste huis. Het scheelt dat je bij een energielabel niet naar iets zoekt dat verstopt is: alles wat het label bepaalt, hangt gewoon in het zicht.

Wat de letter met je financiering doet

Het label heeft ook een plek in het gesprek met je geldverstrekker. Banken houden rekening met de energiezuinigheid van een woning en met verduurzaming: voor een zeer zuinig huis of voor maatregelen die je meefinanciert, is er onder voorwaarden extra leenruimte. Dat betekent niet dat je een oud huis niet gefinancierd krijgt, wel dat het loont om vroeg met je adviseur te bespreken of je de eerste isolatieklus meteen meeneemt in de hypotheek in plaats van er twee jaar voor te sparen.

Praktisch punt bij de afhandeling: het definitieve label hoort bij de stukken die de notaris langs ziet komen. Het is een van de dingen die in de route van bod tot sleuteloverdracht makkelijk over het hoofd wordt gezien omdat je op dat moment met heel andere dingen bezig bent. Vraag er dus naar zodra je koopovereenkomst rond is, en niet pas een week voor de overdracht.

Wat ik zou doen met een G

Mijn eerlijke mening: een G met een goed dak, een droge kelder en rechte muren is een betere start dan een B in een appartement waar je zonder de vereniging van eigenaren geen steen mag verleggen. Bij een slecht label weet je wat je moet doen en kun je het in je eigen tempo aanpakken. Bij een goed label in een gebouw waar je niets over te zeggen hebt, is de winst al binnen en heb jij er geen invloed meer op.

Wel in de juiste volgorde. Eerst de schil, dus dak, vloer, spouw en glas, daarna pas de installatie. Wie eerst een warmtepomp koopt in een huis dat overal lekt, heeft een dure machine die te hard moet werken. Die volgorde omdraaien is een van de klassiekers uit de reeks fouten bij het verbouwen van een eerste huis, en het is er een die je puur met plannen kunt voorkomen.

Neem de letter dus mee als startpunt en niet als eindoordeel. Hij vertelt je hoeveel energie het gebouw vraagt bij normaal gebruik, niet hoe fijn het huis is, niet hoe stil het is, en niet hoe blij je er over vijf jaar mee bent. Wat hij wel doet, is je in één oogopslag laten zien waar in dit huis het werk nog ligt. En dat is bij een eerste koop precies de informatie die je nodig hebt.