Voor het eerst kennismaken met de ouders van je partner

Er is bijna geen eerste keer die zo veel voorbereiding krijgt en zo weinig oplevert als de kennismaking met de ouders van je partner. Mensen kopen er kleding voor die ze daarna nooit meer dragen. Ze oefenen antwoorden op vragen die niet gesteld worden. Ze nemen een fles wijn mee waar ze te lang over hebben nagedacht, en die tijdens de avond ongeopend op het aanrecht blijft staan.

Wat er die avond eigenlijk gebeurt, is veel kleiner dan wat je erin ziet. Twee mensen die iemand ontmoeten die belangrijk is voor hun kind, en die vooral willen weten of het goed gaat met dat kind. Dat is het. Er wordt geen oordeel geveld dat de rest van je leven meegaat, er wordt geen dossier aangelegd, en niemand aan die tafel gaat later terugdenken aan hoe jij je vork vasthield.

Waarom het toch als een examen voelt

Toch voelt het als een examen, en dat komt door iets dat weinig met de ouders te maken heeft. Je merkt op zo’n avond voor het eerst dat je relatie ergens bij hoort. Tot dat moment bestond die vooral tussen jullie tweeën, in jullie eigen taal en jullie eigen gewoonten. Zodra er familie bij komt, wordt zichtbaar dat je partner ook nog iemand anders is: een dochter of een zoon, met een geschiedenis waar jij niet bij was, met grappen die je niet snapt en een stoel waar hij of zij al twintig jaar zit. Dat is niet ongemakkelijk omdat het bedreigend is, maar omdat het nieuw is.

Ik denk dat de meeste spanning voortkomt uit een verkeerde inschatting van wie er die avond onder druk staat. Bijna iedereen denkt dat hij zelf beoordeeld wordt. In werkelijkheid zijn de ouders vaak net zo zenuwachtig, en om een reden die ze zelden uitspreken: ze weten dat ze hun kind kunnen kwijtraken aan een verkeerd woord. Een vader die te veel praat over zijn werk, een moeder die drie keer vraagt of je nog wat wilt, een ouderpaar dat het huis heeft schoongemaakt op een manier die het nooit is: dat zijn allemaal signalen dat de spanning aan beide kanten van de tafel zit. Wie dat door heeft, kijkt anders naar dat eerste half uur.

De voorbereiding die wel helpt

De eerlijkste voorbereiding is dan ook geen voorbereiding op jezelf, maar een gesprek met je partner vooraf. Niet over wat je moet zeggen, maar over wat je moet weten. Wie is er ziek geweest, welk onderwerp ligt gevoelig, is er een broer met wie het contact stroef loopt, is er geld geleend of is er iemand overleden. Dat soort informatie voorkomt de enige echte misstap die je kunt maken, namelijk vrolijk beginnen over iets waar het net stil van wordt. Alle andere fouten zijn te repareren.

Over dat repareren nog iets. De verhalen die families jarenlang blijven vertellen, gaan bijna altijd over de dingen die misgingen. Het wijnglas dat omviel, de hond die je broek verruïneerde, het moment waarop iemand per ongeluk de verkeerde naam gebruikte. Die verhalen worden met plezier verteld, en dat is precies het bewijs dat ze onschadelijk zijn. Een avond waarop alles vlekkeloos verloopt levert geen enkel verhaal op en wordt binnen een maand vergeten. Ik heb zelf ooit een taart meegenomen naar mensen die geen suiker aten, en dat wordt me tien jaar later nog steeds nagedragen, met veel warmte.

Houd het kort

Wat wel de moeite waard is om over na te denken, is de duur. Een eerste kennismaking hoort kort te zijn. Twee tot drie uur is genoeg, en een lunch of een middag is bijna altijd verstandiger dan een diner, omdat een middag vanzelf ophoudt en een diner de neiging heeft om door te lopen tot het gesprek op is. Blijf je te lang, dan komt onvermijdelijk het moment waarop niemand meer weet wat hij moet zeggen, en dat moment is het enige onderdeel van de avond dat echt vervelend is. Een logeerpartij in het weekend is stap drie en niet stap één, hoe praktisch het ook lijkt als ze ver weg wonen.

Wees iemand die je kunt volhouden

Het bekendste advies, wees jezelf, is waar en tegelijk nutteloos, want niemand is helemaal zichzelf bij vreemden. Een bruikbaardere versie is: wees iemand die je een jaar lang kunt volhouden. Als je die avond doet alsof je van tuinieren houdt om iemand een plezier te doen, sta je in mei tussen de perkplanten. Ben je stil van aard, wees dan stil. Ouders die hun kind kennen, weten meestal beter dan jij welk type mens er bij hem of haar past, en ze zijn zelden verrast door een rustig iemand.

Het gesprek op de terugweg

Er is één praktische zaak die ik wel serieus zou nemen, en dat is wat er daarna gebeurt. Op de terugweg begint bijna altijd het echte gesprek, en dat is een gesprek waarin je makkelijk te ver gaat. Een opmerking over hoe iemands vader met zijn moeder praat, kan jaren blijven hangen, ook als hij terecht is. Je partner mag alles zeggen over zijn eigen ouders, jij hebt daar in het eerste jaar minder ruimte in, en dat is niet oneerlijk maar gewoon hoe familie werkt. Zeg wat je opviel, houd je oordeel nog even bij je, en kijk over een half jaar of het er nog steeds staat.

Wat er in de jaren erna komt

Uiteindelijk is deze avond een van de eerste momenten waarop een relatie iets gemeenschappelijks krijgt: er komen mensen bij, en met die mensen komen verjaardagen, feestdagen en verwachtingen. Dat gaat later over praktischer dingen, zoals wat je regelt als je gaat samenwonen voor het eerst, of hoeveel je geeft als de eerste bruiloft in de familie zich aandient, waarover het stuk over hoeveel geld je op een bruiloft geeft een eerlijk antwoord probeert te geven. Ook voor het eerst samen op vakantie hoort in dat rijtje van momenten die groter lijken dan ze zijn.

Nog iets dat zelden gezegd wordt: je hoeft niet aardig gevonden te worden op de eerste avond. Sympathie tussen volwassenen ontstaat vrijwel nooit in een paar uur, en al helemaal niet in een paar uur waarin iedereen zijn best doet. Wat er die eerste keer wel kan ontstaan is een basis, en die basis is niet meer dan de vaststelling dat je er bent, dat je normaal doet, en dat je hun kind met respect behandelt. De rest komt in de jaren erna, bij verjaardagen waar je niet meer over nadenkt en bij een keukentafel waar je op een dag koffie inschenkt zonder te vragen waar de bekers staan. Dat moment komt vanzelf, en het komt sneller als je het niet forceert.

Neem gerust die fles wijn mee. Niet omdat het moet, maar omdat het fijn is om iets in je handen te hebben als de deur opengaat. Dat is, denk ik, de eerlijkste reden waarom mensen dat doen, en het is een prima reden.