Je pensioenoverzicht voor het eerst lezen
AOW en werknemerspensioen zijn twee losse lagen, er staan drie scenariobedragen en het nabestaandenpensioen wordt bijna altijd overgeslagen. Zo lees je het overzicht.
Ergens tussen je eerste loonstrook en je veertigste komt het moment dat je voor het eerst op mijnpensioenoverzicht.nl inlogt. Meestal omdat iemand het zei, of omdat er een brief van een pensioenfonds op de mat lag met een bedrag erop dat nergens op sloeg. En dan sta je te kijken naar drie kolommen met getallen die allemaal iets anders beweren over hetzelfde.
Dat overzicht is minder ingewikkeld dan het lijkt, maar het is wel op een manier opgebouwd die niemand je uitlegt. Het bestaat uit twee lagen die los van elkaar staan, en de meeste verwarring komt doordat mensen die twee door elkaar halen.
De eerste laag is de AOW. Dat is het bedrag dat je van de overheid krijgt vanaf je AOW-leeftijd, en het staat los van of je gewerkt hebt. Je bouwt het op door in Nederland te wonen: voor elk jaar dat je hier woont tussen je zeventiende en je AOW-leeftijd krijg je een stukje. Wie hier zijn hele leven woont, komt op honderd procent uit. Wie jaren in het buitenland heeft gewoond of gewerkt, mist per gemist jaar ongeveer twee procent, en dat is precies de reden dat het overzicht ook voor jonge mensen de moeite van het bekijken waard is: die gaten zie je nu, niet over dertig jaar.
De tweede laag is het pensioen dat je via je werkgevers hebt opgebouwd. Dat is geld dat maandelijks van je brutoloon werd afgehaald, aangevuld door je werkgever, en belegd door een pensioenfonds of verzekeraar. Die laag is niet vanzelfsprekend. Ongeveer een op de zeven werknemers heeft geen pensioenregeling via het werk, en wie als zzp’er werkt bouwt in het geheel niets op tenzij hij dat zelf regelt.
Waarom er drie bedragen staan
Sinds een paar jaar toont het overzicht niet één bedrag maar drie scenario’s: een verwacht bedrag, een bedrag als het economisch tegenzit en een bedrag als het meezit. Dat is een eerlijke weergave van hoe pensioen werkt, want het geld wordt belegd en niemand weet wat de beurs de komende dertig jaar doet.
Kijk naar het middelste getal en houd het onderste in je achterhoofd. Het verschil tussen die twee is groter dan mensen verwachten, en dat verschil is precies de reden dat “ik heb pensioen via mijn werk” geen antwoord is op de vraag of je genoeg opbouwt. De bedragen worden bovendien getoond in euro’s van vandaag, gecorrigeerd voor verwachte inflatie, dus je hoeft er zelf niet meer op te rekenen wat een boodschappenkarretje dan kost. Dat is een verbetering ten opzichte van de oude overzichten, waarin een bedrag van 1800 euro veel geruststellender oogde dan het was.
Wat je er wel en niet in ziet
Wat er niet in staat, is minstens zo belangrijk. Je eigen spaargeld staat er niet in, je huis staat er niet in, een lijfrente of banksparen soms wel en soms niet, en pensioen dat je in het buitenland hebt opgebouwd zelden. Ook staat er niets over je partner: als jullie samen leven met één inkomen, of met twee heel ongelijke, dan zegt jouw persoonlijke overzicht weinig over jullie situatie samen.
En dan is er het nabestaandenpensioen, dat wat mij betreft het meest over het hoofd geziene onderdeel is. Op het overzicht staat wat je partner krijgt als jij overlijdt, en die regeling verschilt enorm per werkgever. Bij sommige regelingen vervalt de dekking zodra je uit dienst gaat, ook als je twee weken tussen twee banen zit. Dat is precies het soort ding dat je één keer op je dertigste bekijkt en daarna nooit meer, en het is nu net het punt waarop het misgaat.
Wat je ermee doet
Het overzicht is een meting, geen plan. Wat je eraan hebt is de vergelijking met wat je nu netto overhoudt: kom je aan ongeveer zeventig procent van je huidige besteedbare inkomen, dan zit je in de buurt van wat gebruikelijk als redelijk geldt. Zit je daar ver onder, dan is dat op je dertigste een oplosbaar probleem en op je vijfenvijftigste een duur probleem.
Ik vind het eerlijk gezegd een van de nuttigste kwartieren die je aan je financiën kunt besteden, juist omdat er zo weinig uit hoeft te komen. Meestal is de conclusie dat het redelijk loopt, en dan weet je dat. En zo niet, dan heb je decennia om er iets aan te doen, wat over pensioen zelden gezegd kan worden. Voor de bredere vraag wat je maandelijks overhoudt en waar dat heen gaat, is een huishoudboekje bijhouden de logische eerste stap, en wie zelfstandig werkt en dus geen werkgever heeft die meebetaalt, leest beter eerst het stuk over de administratie als zzp’er.
