Belastingdruk daalt: dit houd jij als starter echt over

Het klinkt als goed nieuws en dat is het deels ook: Nederlandse huishoudens raakten in 2024 een kleiner deel van hun inkomen kwijt aan belasting dan in jaren. Het Centraal Bureau voor de Statistiek publiceerde deze week de cijfers: in doorsnee 12,3 procent van het bruto huishoudensinkomen, tegen 15,4 procent in 2011.

Alleen zegt een mediaan over alle huishoudens vrij weinig over jouw loonstrook. Achter dat ene getal zitten groepen die er flink op vooruit zijn gegaan en groepen waarvoor het omgekeerde geldt. Als je net begint met werken, zit je bovendien precies in het deel van de tabel waar de nuance zit.

Wat er precies gemeten is

De belastingdruk die het CBS berekent is de inkomstenbelasting plus de ingehouden premies voor de volksverzekeringen: AOW, Anw en Wlz. Dat is dus het stuk van je brutoloon dat via de loonheffing verdwijnt voordat je iets ziet.

Wat er níet in zit, is minstens zo belangrijk. Btw, accijns, energiebelasting, motorrijtuigenbelasting en gemeentelijke heffingen tellen niet mee. Het CBS wijst er zelf op dat juist de laagste inkomens een relatief hoge druk van die indirecte belastingen hebben. De tien procent met de laagste inkomens staat in de tabel op 0,0 procent, en dat betekent dus niet dat zij niets afdragen.

Dat is ook de reden waarom deze daling niet automatisch voelt als meer geld op je rekening. Je loonstrook is één kant van het verhaal, je boodschappen en je energierekening de andere.

Wat het betekent als je in loondienst werkt

Voor werknemers laat het CBS wel een duidelijke lijn zien. In 2014 lag de mediane belastingdruk voor huishoudens met loon als belangrijkste inkomstenbron op 16,6 procent, in 2019 op 15,5 procent en in 2024 op 14,0 procent. Over tien jaar is dat 2,6 procentpunt minder.

Maar kijk je naar huishoudenstype, dan wordt het schever. Bij hetzelfde inkomen betaalt een eenpersoonshuishouden aanmerkelijk meer dan een stel dat samen verdient. Een alleenstaande met 40.000 euro bruto zit op 9,1 procent, bij 50.000 euro op 12,7 procent. Voor tweeverdieners liggen die percentages op 1,4 en 4,2 procent van het bruto-inkomen van de huishoudenskern.

Dat verschil is geen fout in de cijfers maar een gevolg van hoe het stelsel werkt: twee keer een laag tarief en twee keer heffingskortingen is voordeliger dan één keer een hoger inkomen. Wie alleen woont en begint met werken, draagt dus relatief het meeste af van alle werkende huishoudens in zijn inkomensklasse. Ik vind dat een van de meest onderbelichte cijfers in dit hele bericht, juist omdat alleen wonen aan het begin van je loopbaan eerder regel dan uitzondering is.

Begin je als zzp’er, dan gaat de lijn de andere kant op

Zelfstandigen zijn de enige groep waarvan de belastingdruk sinds 2014 is gestegen: van 13,4 procent naar 15,6 procent. Het CBS noemt daar één verklaring bij, en die is precies wat je zou verwachten: de zelfstandigenaftrek is in diezelfde periode afgenomen.

Daarmee zijn zelfstandigen inmiddels de groep met de hóógste belastingdruk, hoger dan werknemers. Wie overweegt om na zijn studie meteen voor zichzelf te beginnen, doet er goed aan die rekensom opnieuw te maken in plaats van te varen op wat oudere ondernemers erover vertellen. Het fiscale voordeel dat tien jaar geleden vanzelfsprekend was, is grotendeels weggeschaafd.

Dit moet je zelf regelen, want automatisch gaat het niet

De kortingen die deze daling grotendeels dragen, de algemene heffingskorting en de arbeidskorting, krijg je normaal gesproken via je werkgever verrekend. Maar alleen als je de loonheffingskorting ergens laat toepassen, en op precies één plek.

• Heb je één baan? Zet de loonheffingskorting daar aan. Doe je dat niet, dan houdt je werkgever te veel in en zie je dat pas terug bij je aangifte.
• Heb je twee banen of een baan plus een uitkering? Kies er één. De Belastingdienst legt uit hoe de loonheffingskorting werkt bij een bijbaan: pas je hem bij twee werkgevers tegelijk toe, dan moet je vrijwel zeker terugbetalen.
• Werkte je maar een deel van het jaar? Dan is er vaak te veel ingehouden en levert aangifte doen geld op. Dat geldt voor het jaar waarin je afstudeert en het jaar waarin je je eerste baan begint bijna altijd.
• Toeslagen komen nooit vanzelf. Zorgtoeslag en huurtoeslag moet je aanvragen, met terugwerkende kracht tot beperkt in het verleden. Dat is losstaand van je belastingdruk, maar het is wel het snelste geld dat er te halen valt.

Wat je van dit alles op je loonstrook terugziet, is precies het stuk waar de meeste mensen overheen lezen. In ons stuk over wat er allemaal op je loonstrook staat staat regel voor regel wat je bekijkt, en je eerste belastingaangifte is de plek waar het rechtgetrokken wordt.

Wat je er nu echt van overhoudt

Eerlijk: als je dit jaar je eerste baan hebt, merk je van deze dalende lijn weinig. Het is een trend van dertien jaar, gemeten over alle huishoudens, en jij vergelijkt je nettoloon met dat van vorige maand. De cijfers zijn bovendien voorlopig en gaan over 2024.

Waar ze wél voor bruikbaar zijn, is als richtlijn voor je eigen verwachting. Reken bij loondienst op grofweg veertien procent van je bruto huishoudensinkomen aan inkomstenbelasting en volksverzekeringen, hoger als je alleen woont, en flink hoger als je voor jezelf werkt. En zorg dat het deel dat je wél kunt beïnvloeden, je loonheffingskorting en je toeslagen, op orde staat. Daar valt in één middag meer te winnen dan de hele CBS-trend jou de komende jaren oplevert. Hoe je dat inpast in de rest van je geldzaken staat in onze gids over geld voor beginners.