Bedenktijd bij online kopen: de vragen die het vaakst misgaan

Iets online kopen is makkelijker dan het terugsturen, en dat komt niet alleen door de verpakking. Rond het herroepingsrecht, de veertien dagen bedenktijd bij een online aankoop, bestaat een indrukwekkende hoeveelheid halve kennis. Winkels vertellen soms iets anders dan de wet zegt, en kopers denken vaak dat ze meer of juist minder recht hebben dan het geval is. Hieronder de vragen die het vaakst gesteld worden, met het antwoord dat er werkelijk geldt.

Hoeveel bedenktijd heb ik precies?

Veertien kalenderdagen, geen werkdagen. Die termijn begint niet op de dag van bestellen maar op de dag nadat je het pakket hebt ontvangen. Bestel je meerdere dingen die in losse zendingen komen, dan telt de laatste levering. Binnen die veertien dagen moet je laten weten dat je afziet van de koop, en daarna heb je nog eens veertien dagen om het daadwerkelijk terug te sturen.

Heeft de winkel je niet of onvoldoende over dat recht geïnformeerd, dan wordt de termijn opgerekt tot maximaal twaalf maanden. Dat gebeurt vaker dan je zou denken bij kleine buitenlandse webshops.

Moet ik een reden opgeven?

Nee. Dat is precies het punt van dit recht: je mag ervan afzien omdat de kleur tegenvalt, omdat je van gedachten bent veranderd of om helemaal geen reden. Een winkel die om een reden vraagt mag dat vragen, maar mag het antwoord niet als voorwaarde stellen.

Mag ik het uitpakken en passen?

Ja. De maatstaf in de wet is wat je in een fysieke winkel ook zou mogen doen: bekijken, beoordelen en passen. Een jas aantrekken voor de spiegel valt daaronder. Diezelfde jas een weekend dragen naar een festival niet, en als het product daardoor minder waard is geworden, mag de verkoper dat waardeverlies in mindering brengen op je terugbetaling.

Bij elektronica is die grens in de praktijk het meest omstreden. Aanzetten en de menu’s doorlopen mag; een spelcomputer een week gebruiken en dan terugsturen kost je geld.

Wie betaalt de retourzending?

In beginsel jij, mits de verkoper dat vooraf duidelijk heeft gemeld. Heeft hij dat niet gedaan, dan draait hij zelf voor de kosten op. Veel grote webwinkels bieden gratis retour aan als service, en dat is dus een keuze van de winkel en geen recht dat je hebt.

De verzendkosten die je bij de bestelling betaalde, moet de winkel wel terugbetalen, maar alleen tot het bedrag van de goedkoopste standaardverzending die hij aanbood. Koos jij voor de dure spoedlevering, dan krijg je het verschil niet terug.

Wanneer krijg ik mijn geld?

Binnen veertien dagen nadat je hebt gemeld dat je van de koop afziet. De winkel mag daarmee wachten tot hij het product terug heeft of tot jij kunt aantonen dat je het verstuurd hebt, en dat laatste is de reden om je verzendbewijs te bewaren tot het geld op je rekening staat. Terugbetalen gebeurt via hetzelfde betaalmiddel als waarmee je betaalde. Een tegoedbon in plaats van geld hoef je niet te accepteren.

Waarvoor geldt het niet?

Dit is de vraag waar de meeste conflicten uit voortkomen. Er is een vaste lijst uitzonderingen, en de belangrijkste daarvan zijn producten die op maat of naar persoonlijke specificatie zijn gemaakt (een gegraveerd sieraad, een op maat gezaagd blad), producten die snel bederven, verzegelde artikelen die om hygiënische redenen niet retour kunnen als het zegel verbroken is (oordopjes, cosmetica, ondergoed in sommige gevallen), losse kranten en tijdschriften, en gedownloade software of muziek waarvoor je uitdrukkelijk toestemming hebt gegeven dat de levering direct start.

Tickets voor een concert, een vlucht of een hotelovernachting op een bepaalde datum vallen er ook buiten. Dat is geen truc van de aanbieder maar staat gewoon in de wet, en het is de reden dat een annuleringsverzekering bij dat soort aankopen zin heeft.

Geldt dit ook tussen particulieren?

Nee, en dat is de misvatting die de meeste ruzies oplevert. Het herroepingsrecht geldt bij een aankoop van een handelaar door een consument. Koop je een fiets van iemand via Marktplaats of Vinted, dan is er geen bedenktijd en heb je geen recht om je aankoop terug te draaien omdat hij tegenvalt. Wat je in dat geval wel hebt is het recht op wat er is afgesproken: blijkt het product iets heel anders te zijn dan de verkoper beweerde, dan is dat een kwestie van misleiding of wanprestatie, en dat is een ander en veel moeizamer traject.

Dat verschil is wat mij betreft het enige stuk dat je echt moet onthouden. In een webshop koop je met een veiligheidsmarge van veertien dagen, bij een particulier koop je definitief, en dat zou het bedrag dat je aan iemand met een advertentie durft over te maken best mogen beïnvloeden.