Thermozuil plaatsen: zo pak je het veilig aan zonder verrassingen achteraf

Vorige winter stond onze cv-ketel drie dagen uit vlak nadat Fenne net twee was geworden, en ik weet nog precies hoe snel je dan alsnog naar een oplossing zoekt die je diezelfde middag nog kunt regelen. Zo kwamen wij bij een thermozuil terecht: een vrijstaande elektrische verwarming die je gewoon in het stopcontact steekt en die binnen een paar minuten een kamer merkbaar warmer maakt. Geen loodgieter, geen afspraak, geen wachten.

Het woord thermozuil klinkt wetenschappelijker dan het product is. In de techniek bestaat er ook een thermozuil (thermokoppel-reeks) die temperatuurverschil omzet in stroom, gebruikt in infraroodthermometers en dat soort meetapparatuur. Dat is niet waar dit artikel over gaat. In winkels en op woonsites wordt de naam thermozuil gebruikt als verkoopnaam voor een zuil- of torenvormige elektrische kachel, ook wel torenkachel of verwarmingszuil genoemd. Verschillende winkels gebruiken die drie namen door elkaar voor hetzelfde soort apparaat, dus laat je niet gek maken als je op een productpagina een andere term tegenkomt dan waarmee je zocht.

Wat een thermozuil precies is

Een thermozuil is in de praktijk een smalle, staande elektrische kachel, meestal tussen de zestig en honderdtwintig centimeter hoog, die warme lucht recht de kamer in blaast of via keramische verwarmingselementen straalt. Je zet hem neer, steekt de stekker in een stopcontact en binnen een paar minuten voel je verschil. Geen leidingwerk, geen aansluiting op de cv, geen gedoe met een installateur. Dat maakt hem populair als bijverwarming in een kamer die net niet warm genoeg wordt, of als noodoplossing wanneer de hoofdverwarming het laat afweten.

Ik ben geen klusser van nature, maar dit is een van de weinige dingen in huis waar ik me geen zorgen over hoefde te maken qua installatie. Het enige wat om aandacht vraagt, is waar je hem neerzet en hoe je hem gebruikt. Daar gaat dit artikel dan ook vooral over.

De juiste plek: waar zet je hem neer

Een thermozuil is vrijstaand, maar dat betekent niet dat elke plek geschikt is. Een paar dingen zijn niet onderhandelbaar.

Zet het apparaat op een stevige, vlakke ondergrond. Een tapijt met lange vezels of een zachte poef is geen goede basis, vooral niet bij modellen met een ventilator die kan gaan trillen. Houd rondom minimaal een halve meter vrije ruimte aan, ook boven het apparaat, en zorg dat er niets brandbaars in de buurt staat: geen gordijn, geen stapel tijdschriften, geen bank die er net tegenaan schuift. De meeste kachels worden vanaf de zijkant en bovenkant warm genoeg om daar serieus rekening mee te houden.

Gebruik een stopcontact met randaarde en steek de stekker rechtstreeks in het stopcontact. Een verlengsnoer of stekkerdoos is voor dit soort vermogens meestal geen goed idee, want die zijn vaak niet berekend op de stroom die een kachel van boven de duizend watt langdurig trekt. Laat het snoer nooit onder een tapijt of loper lopen: dat verbergt het misschien netjes, maar de kabel kan daardoor oververhit raken zonder dat je het ziet.

Vochtige ruimtes zoals de badkamer zijn een apart verhaal. Alleen toestellen met een expliciet IP-label voor spatwaterbescherming zijn daar geschikt, en dat label moet je op de verpakking of in de handleiding terugvinden, niet aannemen. Staat dat label er niet op, dan hoort het apparaat in een droge ruimte: woonkamer, slaapkamer, kantoor aan huis.

Een thermozuil is geen decoratief object dat je ergens neerzet omdat het toevallig past. De plek bepaalt voor het grootste deel of het apparaat veilig én effectief is, meer nog dan het merk of het vermogen op de doos.

Vermogen en stroomverbruik: reken het even na

De meeste thermozuilen die als bijverwarming verkocht worden, zitten qua vermogen tussen de 1500 en 2500 watt, met een aantal modellen die richting de 3000 watt gaan als je ze als hoofdverwarming voor een grotere kamer wilt inzetten. Hoeveel vermogen je nodig hebt, hangt af van de grootte van de ruimte en hoe goed die geïsoleerd is: een kleine, goed geïsoleerde slaapkamer heeft aan 1500 watt meestal genoeg, een grote, tochtige woonkamer met enkel glas vraagt eerder om het hogere eind van die range.

Stroomverbruik reken je simpel uit: vermogen in watt keer het aantal uur dat het apparaat aanstaat, gedeeld door duizend, geeft het verbruik in kilowattuur. Een kachel van 2000 watt die twee uur op vol vermogen draait, verbruikt dus zo’n 4 kWh. Zet je hem op een lagere stand of laat je de thermostaat het werk doen, dan ligt het gemiddelde verbruik per uur eerder rond de 0,5 tot 2 kWh, omdat het apparaat niet continu op vol vermogen blijft staan. Op je jaarrekening kan dat aardig oplopen als je een thermozuil dagelijks urenlang laat draaien, dus reken het even door op je eigen tarief voordat je hem als vaste oplossing gaat gebruiken in plaats van als bijverwarming.

Toen wij ons huis kochten, hadden we nog geen idee hoeveel een paar honderd watt hier en daar uitmaakt op de jaarafrekening. Inmiddels rekenen we dat soort dingen standaard na, en dat geldt ook voor een thermozuil: leuk als noodoplossing of bijverwarming in de kille hoek van de kamer, minder handig als vervanging van je hoofdverwarming voor de hele winter.

Thermostaat en timer: bijna altijd aanwezig, niet altijd hetzelfde

De meeste modellen in dit segment hebben een instelbare thermostaat, vaak ergens tussen de 18 en 45 graden, en een timerfunctie waarmee je het apparaat automatisch laat uitschakelen, meestal in stappen van een uur tot een uur of acht. Dat is handig als je hem ’s avonds op de bank aanzet en niet wilt dat hij de hele nacht doorloopt terwijl iedereen allang slaapt. Let bij de aanschaf op twee veiligheidsvoorzieningen die tegenwoordig vrijwel standaard zijn, maar die je toch even wilt checken: oververhittingsbeveiliging, die het apparaat uitschakelt als de interne temperatuur te hoog oploopt, bijvoorbeeld door een geblokkeerde luchttoevoer, en kantelbeveiliging, die de kachel uitzet zodra hij omvalt. Zeker met kleine kinderen of huisdieren in huis is die laatste geen overbodige luxe. Onze buurman Kees, die zijn hele werkzame leven installateur is geweest, zei laatst tegen me dat hij nog nooit een kachel zonder kantelbeveiliging zou aanraden voor een huishouden met jonge kinderen, en na een half jaar met een peuter die alles omgooit wat los staat, snap ik precies waarom.

Stappenplan: de thermozuil plaatsen en voor het eerst gebruiken

1. Lees eerst de handleiding door, ook al lijkt het apparaat vanzelfsprekend. Fabrikanten vermelden daar de exacte vrije ruimte, het maximale vermogen en of het toestel geschikt is voor vochtige ruimtes.
2. Kies een plek op een stevige, vlakke ondergrond met minimaal een halve meter vrije ruimte rondom en boven het apparaat.
3. Controleer of het stopcontact randaarde heeft en of er geen verlengsnoer of stekkerdoos tussen zit.
4. Leid het snoer zichtbaar langs de kant van de kamer, nooit onder een tapijt of loper.
5. Zet het apparaat aan op de laagste stand en laat het een kwartier draaien terwijl je in de buurt blijft, zodat je eventuele vreemde geuren of geluiden meteen opmerkt.
6. Stel de thermostaat in op de gewenste temperatuur en gebruik de timer als je niet wilt dat het apparaat onbeheerd lang doorloopt.
7. Controleer na het eerste gebruik of de kachel en het snoer niet warmer aanvoelen dan je zou verwachten, en herhaal die check de eerste paar keer dat je hem gebruikt.

Bij ons in de woonkamer stond de thermozuil de eerste weken op een vaste plek naast de vensterbank, tot Marloes terecht opmerkte dat de gordijnen daar iets te dicht bij kwamen als ze open waaiden door de deur. Sindsdien staat hij een meter verderop, en dat kwart uur dat het kostte om dat te verschuiven was goed besteed.

Veiligheidschecklist voor dagelijks gebruik

Naast de eenmalige plaatsing zijn er een paar gewoontes die het verschil maken tussen een veilig hulpmiddel en een risico dat je liever niet had genomen.

• Laat een thermozuil nooit onbeheerd aanstaan in een kamer waar niemand is, ook niet met kantelbeveiliging.
• Zet het apparaat nooit vlak bij gordijnen, kleding te drogen of een bank die er tegenaan schuift.
• Gebruik geen kachel met zichtbare schade aan het snoer of de stekker.
• Stof het rooster van de kachel af zodra je merkt dat de luchttoevoer minder wordt, want dat is precies waar oververhittingsbeveiliging op reageert.
• Laat kinderen en huisdieren niet vlak bij het apparaat spelen, ook al voelt de buitenkant koeler aan dan je zou verwachten.

Thermozuil versus andere vormen van bijverwarming

Een thermozuil is niet de enige optie als je een kamer wilt bijverwarmen, en hij is ook niet altijd de beste. Een infraroodpaneel warmt vooral je eigen lijf op als je recht in de stralingsrichting zit, wat fijn is achter een bureau maar minder handig als het hele gezin verspreid over de kamer zit. Een oliegevulde radiator doet het rustiger aan: minder droge lucht, blijft na het uitzetten nog even nagloeien, maar je moet wel geduld hebben tot hij op temperatuur is. Een gewone ventilatorkachel is dan weer sneller op temperatuur maar hoor je ook duidelijk draaien, en het bereik is kleiner dan bij een zuilmodel.

Waar een thermozuil goed in is: snel resultaat door de hele kamer, zonder gedoe met aansluiten. Voor een avondje extra warmte op de bank is dat precies genoeg. Voor de hele winter als vervanging van je cv reken ik het toch liever eerst na, want elektrisch verwarmen als vaste oplossing is bijna nooit de goedkoopste weg, bij geen enkel van deze apparaten.

Toen wij onze eerste woonkamer op een beperkt budget inrichtten, kozen we bewust voor een plek bij de bank waar zowel een leeslamp als straks de thermozuil goed pasten, zonder dat het kabelgedoe zichtbaar werd. Dat soort kleine afwegingen vooraf schelen achteraf een hoop losse snoeren en geschuif met meubels.

Wanneer een thermozuil niet de beste oplossing is

In een slecht geïsoleerd huis met veel tocht heeft een thermozuil weinig zin: de warmte verdwijnt ongeveer even snel als hij binnenkomt, via elke kier die je huis toevallig heeft. Dan betaal je vooral voor lucht die naar buiten lekt. Wil je een hele verdieping structureel warmer krijgen, dan is isolatie of een aanpassing aan je cv-systeem een beter plan dan een paar elektrische kachels die de hele winter blijven draaien. En een badkamer zonder spatwaterdicht label blijft gewoon geen optie, hoe verleidelijk het ook is op een koude ochtend.

Op het whiteboard in de bijkeuken staat het nog steeds genoteerd: isolatie van de achtergevel, ergens tussen nu en volgend jaar. Tot die tijd doet de thermozuil precies waarvoor we hem hebben gekocht, namelijk de koudste avonden een stuk aangenamer maken zonder dat we meteen een grote verbouwing hoeven te plannen. Soms is dat prima genoeg als tussenoplossing, zolang je maar weet dat het een tussenoplossing is en geen permanente vervanging van een structureel probleem.

Veelgestelde vragen

Is een thermozuil hetzelfde als een torenkachel?

In de praktijk wel. Thermozuil, torenkachel en verwarmingszuil zijn namen die winkels door elkaar gebruiken voor hetzelfde soort vrijstaande, zuilvormige elektrische kachel. De wetenschappelijke term thermozuil (thermokoppel) verwijst naar iets heel anders, namelijk een onderdeel dat in meetapparatuur zoals infraroodthermometers wordt gebruikt.

Mag een thermozuil in de badkamer staan?

Alleen als het toestel expliciet een IP-label voor spatwaterbescherming heeft, terug te vinden op de verpakking of in de handleiding. Staat dat er niet op, gebruik het apparaat dan in een droge ruimte.

Hoeveel stroom kost een thermozuil per uur?

Dat hangt af van het vermogen en de stand. Een vuistregel: vermogen in watt keer het aantal draaiuren, gedeeld door duizend, geeft het verbruik in kWh. Op vol vermogen kom je bij een kachel van 2000 watt op 2 kWh per uur, met de thermostaat aan meestal minder.

Kan ik een thermozuil op een verlengsnoer aansluiten?

Beter niet. De meeste verlengsnoeren en stekkerdozen zijn niet berekend op het langdurige vermogen dat deze kachels trekken. Sluit het apparaat rechtstreeks aan op een stopcontact met randaarde.

Is een thermozuil geschikt als enige verwarming van een kamer?

Voor kleine, goed geïsoleerde ruimtes kan dat prima als tijdelijke oplossing. Voor grotere of tochtige ruimtes, en zeker voor structureel gebruik de hele winter door, is het qua stroomkosten meestal geen goedkope vervanging van je hoofdverwarming.