Je eerste boormachine kiezen: accuboor, klopboor of combihamer

De eerste boormachine wordt bijna altijd verkeerd gekocht, en dat komt door de manier waarop ze in de winkel staan. Drie planken vol grijze en blauwe apparaten die er allemaal hetzelfde uitzien, met prijzen van dertig tot driehonderd euro en verpakkingen vol getallen die niemand kan wegen. Wie geen idee heeft pakt de goedkoopste of de duurste, en allebei die keuzes zijn meestal fout.

Het gaat namelijk niet om het merk of om het aantal volt. Het gaat om één vraag: waar ga je in boren? De muren in je huis bepalen welke machine je nodig hebt, en daar valt vrijwel de hele keuze mee samen. In een naoorlogse woning met gipsplaten wanden heb je aan een zware machine niets. In een jaren dertig huis met harde baksteen kom je met een lichte accuboor geen centimeter ver.

Eerst even weten waar je in boort

Klop met je knokkel op de muur. Klinkt het hol en licht, dan is het gipsplaat of gasbeton en boor je met vrijwel alles. Klinkt het dof en massief, dan is het baksteen, kalkzandsteen of beton. Er is één test die nog beter werkt: zet een gewone steenboor in een handboormachine zonder klopstand en boor tien seconden. Zie je stof en zakt de boor weg, dan is het zacht materiaal. Draait de boor rond op zijn plek en gebeurt er niets, dan zit je in beton of harde steen en heb je slagwerking nodig.

De drie machines naast elkaar

	Accuboormachine	Klopboormachine	Combihamer (SDS)
Werkt goed in	Hout, gipsplaat, gasbeton, metaal, schroeven indraaien	Alles hierboven plus baksteen en kalkzandsteen	Beton, harde steen, tegels doorboren, sloopwerk
Werkt slecht in	Baksteen, beton	Gewapend beton, lange gaten in beton	Precies schroeven, fijn houtwerk
Snoer of accu	Vrijwel altijd accu	Beide, snoermodellen zijn goedkoper	Beide
Gewicht	1 tot 1,5 kg	1,5 tot 2,5 kg	2,5 tot 4 kg
Geluid	Laag, avondwerk kan	Hard en ratelend	Zeer hard, buren merken het
Boorhouder	Snelspan, gewone boren	Snelspan, gewone boren	SDS-plus, aparte boren nodig
Prijs los apparaat	60 tot 200 euro	40 tot 150 euro	90 tot 300 euro
Verstandig als eerste machine	In een nieuwbouw of gerenoveerd huis	In vrijwel elke andere woning	Alleen bij veel beton, anders huren

Mijn advies voor de meeste starters is de middelste kolom, en dan een model dat je ook zonder klopstand kunt gebruiken. Een klopboormachine is een gewone boormachine met een schakelaar erbij, dus je levert niets in en je kunt wel de harde muur aan die je vroeg of laat tegenkomt. Een aparte combihamer koop ik pas als iemand echt door beton moet, en zelfs dan verhuur elke bouwmarkt er een voor een tientje per dag. Voor twee gaten in een betonnen vloer is huren simpelweg verstandiger dan kopen.

Wat de getallen op de doos betreft: bij een accumachine zegt het aantal volt iets over het vermogen, maar het aantal ampère-uur zegt meer over hoe lang je doorwerkt. Achttien volt is de gangbare klasse en daar hoef je niet boven te gaan zitten. Bij een snoermachine kijk je naar het wattage, en tussen de 600 en 800 watt is voor thuisgebruik ruim voldoende. Het koppel, uitgedrukt in newtonmeter, telt vooral als je veel schroeft: onder de 30 Nm draai je een lange schroef niet meer in hardhout.

Wat je erbij nodig hebt

• Een set steenboren van 4, 5, 6, 8 en 10 mm. Zes en acht gebruik je het vaakst, want dat zijn de maten voor de meest voorkomende pluggen.
• Een set houtboren en een set metaalboren (HSS). Steenboren in hout gebruiken werkt, maar geeft een rafelig gat.
• Bitjes, minimaal PZ2 en TX25, plus een magnetische bithouder. Koop er een doosje van, want ze slijten en verdwijnen.
• Pluggen in dezelfde maten als je boren, en voor gipsplaat aparte hollewandpluggen of tuimelpluggen. Gewone pluggen doen in gipsplaat helemaal niets.
• Een leidingzoeker. Dit is de enige aankoop op deze lijst waar ik geen discussie over voer: een boor door een waterleiding of een elektriciteitsdraad kost je een dag en een rekening.
• Een veiligheidsbril en gehoorbescherming, zeker bij klopboren.
• Een oude stofzuigerslang of een vel papier met een vouw eronder om het boorstof op te vangen.

Kopen kan bij Gamma, Praxis, Karwei, Hornbach en bij gereedschapszaken als Toolstation, waar het handgereedschap vaak scherper geprijsd is dan in de grote bouwmarkten. Tweedehands via Marktplaats is voor snoermachines prima, maar voor accumachines juist niet: de accu is het duurste onderdeel en die is bijna altijd op als het apparaat wordt doorverkocht. Let bij een tweede aankoop op het accusysteem, want binnen één merk deel je dezelfde accu met je schuurmachine en je heggenschaar, en dat scheelt op termijn meer dan de kortingen waarmee de dozen in de winkel staan.

De fouten die iedereen de eerste keer maakt

De grootste is te veel duwen. Een boor snijdt op toerental en op slagwerking, niet op jouw lichaamsgewicht. Duw je te hard, dan gaat de boor gloeien en is hij binnen twee gaten bot. De tweede is de klopstand aanlaten bij een tegel: die springt dan, en dat kost een tegelzetter. Boor tegels altijd zonder klopstand en met een stukje afplaktape op de plek, zodat de boor niet wegglijdt. De derde is de plug niet aandrukken maar erin slaan met een hamer terwijl hij scheef staat.

Waar de rest van het aftimmerwerk misgaat en wat aannemers achteraf het vaakst herstellen, staat in het stuk over fouten bij je eerste huis verbouwen. En als de machine er eenmaal is, komt de vraag wat je er als eerste mee doet. Vaak is dat de inrichting, en daarover gaat je eerste eigen woonkamer inrichten met een beperkt budget, terwijl tips voor je eerste meubels kopen laat zien welke aankopen je juist beter even kunt uitstellen.

Eén machine, de goede boren erbij, en een leidingzoeker. Daarmee kom je door de eerste twee jaar in een eigen huis, en de rest koop je pas als je merkt dat je het mist. Dat is niet de spannendste manier om gereedschap te verzamelen, maar het is wel de manier waarop je geen kast vol ongebruikte apparaten overhoudt.