Een cursus kopen lost zelden op wat je tegenhoudt

Er is een moment dat ik inmiddels goed herken. Je wilt iets kunnen, je zoekt ernaar, en binnen twintig minuten heb je een cursus gevonden die precies belooft wat je zoekt. Twaalf modules, levenslange toegang, een certificaat. Je betaalt honderdveertig euro, en je voelt je meteen beter. Niet omdat je iets geleerd hebt, maar omdat je eindelijk iets gedaan hebt aan dat ding dat al maanden aan je knaagt.

Dat gevoel is echt, en het is precies waar de hele markt op draait. Het kopen van de cursus is de handeling die de spanning wegneemt. Wat daarna moet gebeuren, oefenen aan iets waarin je slecht bent, is precies de handeling waar je voor wegliep. Ik heb genoeg cursussen gekocht om te weten dat de eerste module bijna altijd wordt bekeken, de tweede meestal, en dat het daarna stil wordt. En dat ligt niet aan die cursussen. Sommige waren uitstekend.

Wat mij hielp was de vraag te stellen wat me nu eigenlijk tegenhield. Bij die keer dat ik boekhouden wilde leren, was dat niet dat ik niet wist wat een balans is. Dat wist ik globaal, en de rest had ik in een avond kunnen opzoeken. Wat me tegenhield was dat ik mijn eigen administratie een halfjaar niet had aangeraakt en dat ik precies wist wat er in die map lag. Geen cursus ter wereld had daar iets aan veranderd. Een zaterdagochtend met een pot koffie en die map wel.

Dat patroon zie ik vaker. Wie een cursus fotografie koopt, kan bijna altijd al fotograferen en gaat gewoon te weinig naar buiten. Wie zich inschrijft voor een taalcursus, kan die taal vaak al een beetje en durft hem alleen niet te spreken. Wie een cursus timemanagement volgt, heeft geen systeem nodig maar een gesprek waarin hij iets afzegt. In al die gevallen is het echte obstakel niet kennis maar oefening, ongemak of een beslissing die niemand anders voor je kan nemen.

Er zit trouwens ook een prijskaartje aan dat niemand meerekent. Een cursus van honderdveertig euro die je niet afmaakt, kost je niet honderdveertig euro maar het idee dat je het geprobeerd hebt. De volgende keer dat het onderwerp langskomt, denk je: daar heb ik al eens iets voor gekocht en dat werd niets. Dat is een duurdere conclusie dan het bedrag, want die blijft plakken en hij klopt niet. Je hebt het namelijk nooit geprobeerd, je hebt betaald.

Dat betekent niet dat cursussen onzin zijn. Er zijn drie situaties waarin ze onmisbaar zijn. De eerste is als je iets moet leren waar je niet zelf achter kunt komen omdat er een aantoonbaar juiste manier is en de fouten duur zijn: elektra, lassen, EHBO, medicijnen. De tweede is als er een papiertje aan hangt dat iemand anders wil zien, want dan koop je niet kennis maar toegang. De derde, en dat is degene waar ik zelf het meest aan heb gehad, is als er een moment in je agenda staat waarop een levend mens op je zit te wachten. Een wekelijkse les op dinsdagavond werkt, een videobibliotheek werkt niet, en dat verschil zit niet in de inhoud.

Wat ik tegenwoordig doe voor ik iets koop, is mezelf twee weken geven. Niet om te twijfelen, maar om alvast te beginnen met wat ik zonder cursus kan doen. Een uur per week, met wat er gratis online staat en met echt materiaal in plaats van oefeningen. Ik merk dan vrijwel altijd twee dingen. Ten eerste hoeveel ik al kon zonder dat ik het wist. En ten tweede waar ik precies vastloop, en dat is een veel scherpere vraag dan de vraag waarmee ik begon. Koop ik dan alsnog iets, dan weet ik waarvoor.

Meestal koop ik niets meer. Niet omdat ik het geld niet wil uitgeven, maar omdat na die twee weken duidelijk is geworden dat ik gewoon aan het werk was, en dat er dus niets meer op te lossen viel. Dat is een minder bevredigende conclusie dan een bestelbevestiging in je inbox. Het is alleen wel de conclusie die twee maanden later nog steeds klopt.