Achterstand bij DUO en geen nieuw paspoort: wat dit betekent voor jou
Een oud-student met een DUO-achterstand krijgt voorlopig geen nieuw paspoort. Voor wie die maatregel geldt en wat je doet als je zelf achterloopt.
Een Nederlandse oud-student die in Canada woont, krijgt voorlopig geen nieuw Nederlands paspoort. Hij loopt achter met het aflossen van zijn studieschuld, en DUO heeft zijn gegevens daarom in het paspoortregister laten zetten. Dat meldde U-Today, de onafhankelijke nieuwssite van de Universiteit Twente, op 21 oktober. Het klinkt als een maatregel die iedereen met een studieschuld kan raken. Dat is niet zo, en juist daarom is het goed om te weten wanneer het wel speelt en wat je doet als je zelf achterloopt.
Wat er in deze zaak gebeurde
De man vroeg bij de Nederlandse vertegenwoordiging in Toronto een nieuw paspoort aan en kreeg nee. Hij kon alleen een tijdelijk paspoort van twaalf maanden krijgen. Daar was hij het niet mee eens. Hij heeft geen werk, kan zijn lening daardoor niet terugbetalen en vindt dat DUO geen rekening houdt met zijn situatie. Hij vroeg de rechter om een snelle uitspraak.
Die kwam er niet. Volgens de rechter was er geen spoed, omdat de man ook een Canadees paspoort heeft en een Nederlandse identiteitskaart die nog zo’n tien jaar geldig is. Daarmee kan hij gewoon solliciteren en reizen binnen de EU. De rechter vond het besluit van DUO ook niet evident onrechtmatig. DUO stelt dat de man geen betalingsregeling heeft getroffen, jarenlang geen contact opnam en inmiddels een achterstand heeft van bijna 46.000 euro.
Voor wie die paspoortsignalering geldt
De paspoortsignalering is bedoeld voor oud-studenten in het buitenland die onvindbaar zijn. Volgens DUO gebeurt het alleen als je niet aflost, je buitenlandse adres niet hebt doorgegeven en je achterstand hoger is dan 5.000 euro. Vraag je dan een nieuw paspoort aan, dan word je gevraagd eerst contact op te nemen met DUO. Betaal je de hele achterstand in één keer, dan krijg je een gewoon paspoort van tien jaar. Spreek je een betalingsregeling af, dan krijg je volgens DUO een paspoort met een beperkte geldigheid, meestal twee jaar.
De maatregel is omstreden, maar het is volgens U-Today het enige middel dat DUO heeft om oud-studenten in het buitenland te vinden. Vorig jaar ging het om zo’n 21.000 oud-studenten met een studieschuld op een onbekend adres in het buitenland, samen goed voor 170 miljoen euro. Het kabinet wil studenten en oud-studenten daarom verplichten bereikbaar te zijn per mail, telefoon en post.
Woon je in Nederland, dan loopt een achterstand dus niet via je paspoort. Ga je na je studie in het buitenland werken, dan is de les simpel. Geef je nieuwe adres door aan DUO via Mijn DUO, ook als je denkt dat je nog niets hoeft af te lossen.
Zo loopt een achterstand op als je in Nederland woont
In Nederland werkt DUO met een vaste reeks brieven voordat een schuld uit handen gaat. Het loont om te weten waar je in die reeks zit, want na een bepaald punt is er geen weg terug naar DUO zelf. Dit is de volgorde zoals DUO hem op de pagina over een betalingsachterstand in Nederland beschrijft.
- Een bericht met de hoogte van je schuld en de oorzaak, ook te zien in Mijn DUO.
- Een betalingsverzoek met een uiterste betaaldatum. Betaal je via automatische incasso, dan krijg je dit niet.
- Een herinnering met een nieuwe uiterste datum.
- Een aanmaning. Bij een achterstand tot 500 euro kost die 9 euro. Betaal je vóór de vervaldatum, dan blijft de schuld bij DUO.
- Overdracht aan het CJIB. Vanaf hier kun je geen betalingsregeling meer met DUO treffen, en betaal je niet, dan volgt een deurwaarder met extra kosten.
Het omslagpunt is dus de aanmaning. Tot dat moment kun je met DUO zelf iets regelen, daarna niet meer.
Wat je doet als je achterloopt
De belangrijkste les uit deze zaak is dat niets doen het duurst is. De man in Canada had geen werk, en dat is precies de situatie waarvoor DUO regelingen heeft. DUO noemt op de pagina wat te doen bij een betalingsachterstand drie routes.
De eerste is een lager maandbedrag op basis van je inkomen. DUO kijkt daarvoor naar je gezamenlijke inkomen van twee jaar geleden, maar is je inkomen sindsdien gedaald, dan kun je vragen om met een recenter jaar te rekenen. Het bedrag kan lager worden of zelfs nul euro. Wel lost je schuld dan langzamer af en betaal je meer rente. Wat er na de looptijd overblijft, wordt kwijtgescholden.
De tweede is een aflosvrije periode, als een lager bedrag niet genoeg helpt. De derde is een betalingsregeling voor de achterstand zelf. Daarbij betaal je minstens 45 euro per maand en los je de achterstand binnen twee jaar af. Van 1 augustus 2024 tot en met 31 december 2026 rekent DUO geen rente over zo’n regeling. Of dat daarna zo blijft, is nog niet bekend.
Ik zou altijd met dat lagere maandbedrag beginnen, want dat voorkomt dat er een nieuwe achterstand ontstaat terwijl je de oude wegwerkt. Hoe de rente op je studieschuld de komende jaren verandert, lees je in het stuk over de hogere rente en hoe je het checkt in Mijn DUO. En heb je juist geld over, dan helpt de rekensom over extra aflossen of sparen je verder.
