Proeftijd in je eerste contract, wat je baas wel en niet mag
Hoe lang mag je proeftijd duren, wanneer is hij ongeldig en wat doe je als je erin wordt ontslagen? De termijnen per contract en een rekenvoorbeeld.
Een proeftijd in je eerste contract duurt maximaal één of twee maanden, afhankelijk van hoe lang je contract loopt. Bij een contract van zes maanden of korter mag er helemaal geen proeftijd in staan. In die weken kunnen jij en je werkgever het contract per direct beëindigen, zonder opzegtermijn en zonder dat daar een goede reden voor nodig is. Dat klinkt eenzijdig, maar de regels eromheen zijn strenger dan veel werkgevers laten merken. Een proeftijd die te lang is of alleen mondeling is afgesproken, geldt gewoon niet.
Je eerste contract onderteken je vaak in een mengeling van opluchting en haast. Juist daarom is het de moeite waard om die ene zin over de proeftijd even goed te lezen voordat je tekent. De regels hieronder komen van Rijksoverheid.nl, het onderwerp arbeidsovereenkomst en cao.
Hoe lang je proeftijd mag duren
| Soort contract | Maximale proeftijd |
|---|---|
| Tijdelijk contract van 6 maanden of korter | Geen proeftijd toegestaan |
| Tijdelijk contract langer dan 6 maanden en korter dan 2 jaar | 1 maand |
| Tijdelijk contract zonder vaste einddatum, bijvoorbeeld voor de duur van een project | 1 maand |
| Tijdelijk contract van 2 jaar of langer | 2 maanden |
| Vast contract | 2 maanden |
Bij tijdelijke contracten mag een cao andere afspraken maken over de proeftijd. Valt jouw werkgever onder een cao, kijk daar dan ook even in. Langer dan twee maanden wordt een proeftijd nooit.
Een rekenvoorbeeld bij een jaarcontract
Stel dat je op 1 oktober 2026 begint met een contract voor een jaar. Dat valt in de categorie langer dan zes maanden en korter dan twee jaar, dus je proeftijd mag hooguit één maand zijn. Je werkgever kan het contract dan tot en met 31 oktober per direct opzeggen, en jij ook. Vanaf 1 november gelden de gewone regels voor opzeggen, met een opzegtermijn en, als je werkgever wil dat je vertrekt, een geldige reden.
Staat er in datzelfde jaarcontract een proeftijd van twee maanden, dan is die proeftijdbepaling in zijn geheel ongeldig. De wet knipt hem niet terug naar één maand. Je hebt in dat geval dus helemaal geen proeftijd, en een ontslag in de eerste weken gaat dan niet zomaar door.
Tekende je voor zes maanden en staat er toch een proeftijd in, dan geldt hetzelfde. Een werkgever mag bij zo’n kort contract geen proeftijd afspreken.
Wat je werkgever wel en niet mag
In de proeftijd heeft je werkgever veel ruimte, maar niet onbeperkt. Op een rij.
- Wel mag hij je per direct ontslaan, zonder toestemming van UWV of de kantonrechter en zonder opzegtermijn.
- Wel mag hij je ontslaan zonder dat een van de wettelijke ontslaggronden van toepassing is, en hij hoeft niet te kijken of je op een andere plek in het bedrijf past.
- Wel mag dat ook als je ziek bent. Je proeftijd wordt door ziekte ook niet langer.
- Niet mag hij de proeftijd alleen mondeling afspreken. Hij moet schriftelijk vastleggen hoe lang de proeftijd duurt.
- Niet mag hij een langere proeftijd afspreken dan de tabel hierboven toestaat.
- Niet mag hij bij een verlenging of een nieuw contract voor hetzelfde werk opnieuw een proeftijd afspreken. Dat mag alleen als de nieuwe functie duidelijk andere vaardigheden of verantwoordelijkheden vraagt.
- Niet mag hij weigeren om te zeggen waarom hij je ontslaat. Vraag je ernaar, dan moet hij de reden schriftelijk geven.
Daarnaast gelden de regels voor gelijke behandeling ook in je proeftijd. Een werkgever mag bijvoorbeeld geen onderscheid maken tussen mannen en vrouwen, tussen mensen met en zonder handicap, of tussen gezonde mensen en mensen met een chronische ziekte. Heb je het idee dat je om zo’n reden bent weggestuurd, dan is dat geen gewoon proeftijdontslag meer.
Eerlijk gezegd vind ik de proeftijd voor starters minder eng dan hij klinkt. De meeste werkgevers gebruiken hem niet om mensen weg te sturen, maar het is wel het moment waarop ze het scherpst kijken. Kom op tijd, vraag door als je iets niet snapt en laat in de eerste weken zien dat je dingen afmaakt. Dat levert meer op dan welke wettekst ook.
Als je in de proeftijd wordt ontslagen
- Vraag de reden op papier. Je hebt daar recht op, en je hebt het nodig als je later wilt laten nakijken of het ontslag klopte.
- Controleer of de proeftijd geldig was. Leg je contract naast de tabel. Stond de proeftijd niet op papier, was hij te lang of was het een tweede contract voor hetzelfde werk, dan was er geen geldige proeftijd. Neem dan snel contact op met het Juridisch Loket, want in dat geval had je werkgever je niet zo kunnen ontslaan.
- Kijk of je recht hebt op een uitkering. Ben je ontslagen en heb je in de 36 weken daarvoor minstens 26 weken gewerkt, dan kom je mogelijk in aanmerking voor WW. Bij een eerste baan is dat vaak nog niet zo. Hoe de opbouw werkt, lees je in ons stuk over de WW voor starters. Was je ziek toen je werd ontslagen, dan heb je mogelijk recht op een Ziektewetuitkering.
- Heb je nergens recht op, ga dan naar de gemeente. Daar vraag je bijstand aan als je geen ander inkomen hebt.
Als je zelf wilt stoppen
De proeftijd werkt twee kanten op. Merk je in de eerste weken dat de baan totaal anders is dan beloofd, dan kun je zelf per direct opzeggen, zonder opzegtermijn. Houd er wel rekening mee dat je na zelf opzeggen geen recht hebt op WW. Heb je nog geen nieuwe baan, dan kom je hooguit in aanmerking voor bijstand. Denk dus goed na voordat je die stap zet, en praat eerst met je leidinggevende over wat er schuurt.
Wat er verder in je contract hoort te staan, van functieomschrijving tot opzegtermijn, staat in ons overzicht van belangrijke zaken in je arbeidscontract. En als je eerste salaris binnen is, helpt onze uitleg bij het lezen van je eerste loonstrook.
