Zo’n 25 procent van de werkgevers in Nederland heeft last van gebrek aan personeel, meldde NU.nl deze week op basis van een tweejaarlijkse enquête van onderzoeksinstituut TNO. Goed nieuws als je op zoek bent naar je eerste baan, zou je zeggen. Dat klopt, maar alleen als je goed kijkt waar dat tekort zit. Hieronder lees je wat het cijfer zegt, waar je sterk staat en wat je dan kunt vragen.
Wat TNO precies heeft gemeten
Het cijfer komt uit een onderzoek naar innovatie. Een kwart van de werkgevers ziet personeelstekort of gebrek aan vaardigheden bij medewerkers als een groot obstakel om te vernieuwen. Het zegt dus niet dat een kwart van de bedrijven vacatures heeft openstaan, en ook niet dat ze elke starter willen hebben. Wel zit er nuttige informatie in voor wie een baan zoekt.
| Groep werkgevers | Last van personeelstekort of gebrek aan vaardigheden |
|---|---|
| Alle werkgevers | Ongeveer een kwart |
| Organisaties met 250 werknemers of meer | Bijna 40 procent |
| Bouw en industrie | Ongeveer een derde |
| Landbouw | 16 procent |
De les hieruit is dat je onderhandelingspositie niet alleen van je diploma afhangt. Bij een groot bedrijf in de bouw of industrie sta je sterker dan bij een kleine werkgever in een sector zonder tekort. Andersom heeft een groot bedrijf vaker vaste regels, dus de ruimte zit daar in andere dingen dan het salaris.
Waar de kansen voor starters liggen
Het TNO-cijfer gaat over sectoren, en sectoren zijn breed. Kijk daarom ook per functie. Het UWV houdt een lijst met kansrijke beroepen bij, die elk jaar wordt bijgewerkt. Nieuw in 2026 zijn op mbo-niveau onder meer metselaars en voegers en op hbo- of wo-niveau onder meer budgetconsulenten en facilitair managers. Waar de banen de afgelopen jaren vooral bij kwamen, zetten we op een rij in kansen voor je eerste baan.
Check tijdens je zoektocht drie dingen. Staat de vacature al langer open? Stelt de werkgever bij de functie weinig eisen of biedt hij een opleiding aan? En noemt de vacature een salarisindicatie? Dat zijn signalen dat een bedrijf echt mensen nodig heeft. Dit is een vuistregel van mij, geen meting.
Wat je kunt vragen, ook als je salaris vastligt
Valt de baan onder een cao, dan hoort er een loonschaal bij je functie. Over het bedrag in die schaal valt vaak minder te praten dan je denkt, maar over de inschaling of trede soms wel. Hoe je dat aanpakt zonder ervaring staat in zo onderhandel je je startsalaris. Daarnaast zijn er arbeidsvoorwaarden die een werkgever vaak makkelijker toezegt.
| Voorwaarde | Wat je vraagt | Waarom dat werkt |
|---|---|---|
| Reiskosten | Een vergoeding tot het onbelaste maximum, of je ov-kosten | Geen wettelijk recht, dus vaak onderhandelbaar. In 2026 mag 25 cent per kilometer onbelast |
| Inschaling | Eén trede hoger bij je start | Het is een eenmalige afspraak en werkt jaren door in je salaris |
| Opleiding | Een cursus of opleiding met afspraken op papier | Je wordt sneller inzetbaar op precies het werk dat ze moeilijk ingevuld krijgen |
| Vakantiedagen | Extra dagen bovenop het wettelijke deel | Kost de werkgever geen maandbedrag op je strook |
| Thuiswerken | Een vaste afspraak over thuiswerkdagen | Lees hoe je dat in je contract vastlegt |
| Contract | Uitzicht op een vast contract na het eerste jaar | Handig als je later een hypotheek of huurwoning wilt |
Kies er twee of drie die voor jou het meest opleveren. Een lijst van zes klinkt op een eerste gesprek al snel als veeleisend, en je hebt je waarde nog niet laten zien.
Zo breng je het ter sprake
Wacht tot de werkgever heeft laten merken dat hij je wil, meestal in het tweede gesprek of bij het aanbod. Vraag daar om het voorstel op papier, en reageer dan pas. Heb je nog geen voorstel, dan is de eerste stap een sterke sollicitatiebrief zonder werkervaring.
Een zin die je kunt gebruiken bij een aanbod: “Dank voor het voorstel, ik wil graag bij jullie aan de slag. Ik zie dat de reiskosten maar deels vergoed worden. Mijn reis kost me meer dan dit bedrag, is er ruimte om dat aan te passen?” Dat is vriendelijk, specifiek en je geeft meteen aan dat je wilt komen.
Vraag ook naar wat er na je start gebeurt. Wanneer is het eerste beoordelingsgesprek, en wanneer kun je over je salaris praten? Lukt het nu niet, dan heb je daarmee alvast een moment voor later. Een voorbeeldmail voor dat gesprek vind je in om salarisverhoging vragen bij je eerste baan.
Waar je voorzichtig mee moet zijn
Een tekort betekent niet dat alles kan. Lees je contract goed na, ook de proeftijd, en bedenk dat wat alleen mondeling is toegezegd lastig te bewijzen is. Laat afspraken dus opnemen in je arbeidscontract. En neem een baan niet alleen omdat de sector om mensen zit te springen. Een bedrijf dat structureel moeite heeft om mensen te vinden, kan daar ook een reden voor hebben. Vraag daarom in het gesprek gewoon waarom de vacature openstaat en hoe lang je voorganger bleef. Wat je nog meer kunt vragen, staat in vragen aan een werkgever.
Bart
Bart schrijft voor beginner.nl over situaties die mensen in het leven voor het eerst tegenkomen — van een huis kopen tot een eerste baan, van studiefinanciering tot samenwonen. Geen vakjargon, geen verkoopprietjes, geen 'in deze blog leggen we uit'. Bart gelooft in eerlijke informatie zoals je die van een vriend zou willen krijgen die er net iets langer over heeft nagedacht dan jij. Hij is een vaste pen achter de praktische gidsen van beginner.nl en richt zich op de onderwerpen waar beginners écht mee zitten: kosten, valkuilen, en wat ze je niet vertellen tot je het te laat ontdekt.
Meer van Bart
