Cao-lonen 4 procent hoger: krijg jij in je eerste baan ook meer salaris?

De lonen in cao’s lagen in het derde kwartaal van 2026 gemiddeld 4,0 procent hoger dan een jaar eerder. Dat meldde het CBS op 1 oktober. Na correctie voor inflatie blijft daar 0,8 procent van over. NU.nl schreef er de kop bij dat de tijd van grote loonstijgingen voorbij lijkt. Maar wat betekent zo’n gemiddelde als je net je eerste baan hebt? Krijg jij die 4 procent ook? Misschien wel, misschien niet. Het hangt af van een paar dingen die je zelf vrij makkelijk kunt nagaan.

Wat het CBS precies meet

Het cijfer van 4,0 procent is een gemiddelde over alle cao’s in Nederland. Het CBS kijkt naar het uurloon dat in de cao staat, inclusief bijzondere beloningen. Het zegt dus iets over de afspraken die vakbonden en werkgevers hebben gemaakt, niet over wat er bij jou op de rekening komt.

Een paar dingen uit de cijfers zijn handig om te weten.

• De stijging wordt kleiner. Een jaar eerder was het nog 4,6 procent, en in het derde kwartaal van 2024 piekte het op 6,8 procent.
• Tussen de grote sectoren zit weinig verschil. Bij de overheid was het 3,9 procent, bij gesubsidieerde instellingen zoals zorg en onderwijs 4,0 procent en bij bedrijven 4,1 procent.
• Per branche zit er wel verschil in. De bouw en de specialistische zakelijke dienstverlening, zoals advies- en ingenieursbureaus, zaten op 5 procent. De horeca kwam volgens NU.nl uit op 2,9 procent.

Werk je in de horeca, dan is de kans dus klein dat jouw cao 4 procent opleverde. Werk je bij een ingenieursbureau, dan zit je misschien juist boven het gemiddelde.

Valt jouw baan onder een cao?

Dat is de eerste vraag, en veel starters weten het antwoord niet. Je vindt het op een van deze plekken.

• Je arbeidscontract. Meestal staat erin welke cao van toepassing is. Lees ook wat er verder in je contract hoort te staan in ons stuk over je arbeidscontract bij je eerste baan.
• Je loonstrook. Soms staat de naam van de cao of je loonschaal erop.
• HR of je leidinggevende. Gewoon vragen mag. Het is geen rare vraag.

Weet je welke cao het is, zoek dan de actuele tekst op. Die staat meestal op de site van de vakbond, de branchevereniging of je werkgever. Zoek naar het hoofdstuk over beloning of loonsverhoging. Daar staat per datum hoeveel procent of hoeveel euro erbij komt.

Zo check je of je loonsverhoging klopt

Dit kost je hooguit een half uur, en ik raad het iedereen aan die net begonnen is. Fouten in de salarisadministratie komen voor, en niemand anders gaat het voor je controleren.

1. Zoek de ingangsdatum op. In de cao staat wanneer de verhoging ingaat. Dat is niet altijd 1 januari. Soms is het 1 juli of een andere maand, en soms komt er een eenmalige uitkering bij.
2. Pak twee loonstroken. Eén van voor de ingangsdatum en één van erna.
3. Vergelijk je bruto basissalaris. Niet je netto loon, want dat verandert ook door belasting, pensioenpremie en toeslagen. Hoe je de regels op je strook leest, staat in je eerste loonstrook lezen.
4. Reken het percentage uit. Deel het nieuwe brutoloon door het oude, haal er 1 vanaf en keer 100. Ging je van 2.800 naar 2.912 euro bruto, dan is dat 4 procent.
5. Klopt het niet? Stuur een korte, vriendelijke mail naar de salarisadministratie met beide stroken en het artikel uit de cao. Meestal is het dan snel rechtgezet, met terugwerkende kracht.

Let op het verschil tussen een cao-verhoging en een periodiek. Veel cao’s werken met loonschalen waarin je elk jaar een trede stijgt als je goed functioneert. Die stap komt bovenop de algemene cao-verhoging. Gingen beide in dezelfde maand in, dan lijkt je verhoging groter dan het cao-percentage. Dat is dan ook terecht.

Geen cao? Dan moet je het zelf vragen

Valt je baan niet onder een cao, dan heb je geen recht op een automatische loonsverhoging. Je werkgever mag zelf bepalen of je meer krijgt. Sommige bedrijven doen dat elk jaar netjes, andere wachten tot je erover begint. Het CBS-cijfer is dan een handig ijkpunt. Als de cao-lonen in Nederland met 4 procent stegen en jij kreeg niets, terwijl het leven ook duurder werd, ga je er in koopkracht op achteruit.

Mijn advies is om daar niet een jaar over te twijfelen. Plan een gesprek, en kom met argumenten over je werk en niet alleen met het landelijke gemiddelde. Een voorbeeldmail en het beste moment staan in om salarisverhoging vragen bij je eerste baan.

Wanneer is het verstandig om het zelf aan te kaarten?

• Je zit langer dan een jaar op hetzelfde salaris zonder cao.
• Je hebt er sinds je start duidelijk taken of verantwoordelijkheid bij gekregen.
• Je contract wordt verlengd of omgezet. Dat is een natuurlijk moment om ook over geld te praten.
• Collega’s in vergelijkbare functies bij andere bedrijven verdienen aantoonbaar meer.

Verdien je het minimumloon of een jeugdloon?

Dan gaat het anders. Het wettelijk minimumloon wordt twee keer per jaar aangepast, op 1 januari en 1 juli, los van je cao. Ben je jonger dan 21, dan krijg je bovendien een jeugdloon dat met je leeftijd meegroeit. Word je een jaar ouder, dan moet je loon dus ook omhoog. Controleer dat op je eerste loonstrook na je verjaardag, want ook daar gaat het weleens mis.

Het belangrijkste uit het CBS-nieuws is eigenlijk dit. Lonen stijgen nog steeds iets harder dan de prijzen, maar het verschil is klein geworden. Een vergeten verhoging of een gesprek dat je uitstelt, merk je daardoor sneller in je portemonnee dan een paar jaar geleden.