Je staat netjes te wachten voor het rode licht, het springt op groen, je trekt op en vanaf rechts schiet een fietser door rood je bumper in. Een getuige bevestigt dat de fietser fout zat. Toch kan het zijn dat jouw autoverzekering zijn schade betaalt en dat jij er schadevrije jaren bij inlevert. Radar zette dit scenario op 17 november 2026 op een rij, en het verbaast veel mensen. Zeker als je net je rijbewijs hebt, is dit iets wat je liever nu weet dan na je eerste aanrijding.

Waarom de automobilist bijna altijd betaalt

De regel komt uit de Wegenverkeerswet. Wie met een motorvoertuig een fietser of voetganger raakt, moet volgens die wet een flink deel van de schade vergoeden, ook als de fietser zelf een verkeersfout maakte. Juristen noemen het de 50%-regel, en hij staat in artikel 185 van de Wegenverkeerswet, legt advocatenkantoor Dirkzwager uit.

In het kort komt het hierop neer. Is de fietser 14 jaar of ouder, dan heeft hij recht op minstens de helft van zijn schade, ook als hij door rood reed. Is de fietser jonger dan 14, dan krijgt hij in principe alles vergoed. De gedachte erachter is simpel. Jij zit in een stalen kooi, de fietser niet. Wie het meeste gevaar meebrengt, draagt ook het meeste risico.

Eerlijk gezegd vind ik dat best te verdedigen, ook al voelt het oneerlijk op het moment dat het jou overkomt. Een fietser die door rood rijdt, maakt een domme fout. Maar hij betaalt die fout vaak met een gebroken sleutelbeen of erger, terwijl jij met een deuk in je motorkap thuiskomt.

Overmacht: de uitzondering die bijna nooit lukt

Er is een ontsnappingsroute, en die heet overmacht. Dan moet je laten zien dat je zelf niets fout deed en dat je de fout van de fietser redelijkerwijs niet kon zien aankomen. Jorg van Rijn, verzekeringsexpert bij UnitedConsumers, zegt het in Radar zonder omwegen: “De lat voor overmacht ligt erg hoog.”

Waarom zo hoog? Omdat van een automobilist wordt verwacht dat hij rekening houdt met fouten van anderen, juist van fietsers en kinderen. Reed je net iets te hard, keek je even naar je navigatie of had je die fietser in de verte al kunnen zien, dan is het geen overmacht meer. Naast overmacht bestaat er nog één uitzondering, als de fietser zich zo roekeloos gedroeg dat het tegen opzet aan zit. Ook dat wordt zelden aangenomen.

Wat je verzekering betaalt, en wat niet

Hier zit het deel dat voor jou als beginnende bestuurder het meest uitmaakt. Er spelen namelijk twee schades, die van de fietser en die van jouw eigen auto.

De schade van de fietser

Die gaat via de WA-verzekering, de verplichte basis die elke auto heeft. Je WA-verzekeraar betaalt de fietser dus minstens de helft, en vaak meer. Daarnaast kijkt de verzekeraar los daarvan of jij iets te verwijten valt. Radar geeft twee voorbeelden. Stond een auto naast je die het zicht blokkeerde en kon je de botsing echt niet voorkomen, dan hou je je schadevrije jaren. Steek een fietser onverwacht over op een plek waar hoog gras het zicht beperkt, en je kende die plek maar remde niet af, dan kun je wel jaren terugvallen.

De schade aan je eigen auto

Die valt niet onder WA. Heb je alleen WA, dan betaal je de schade aan je eigen auto in eerste instantie zelf. Met allrisk is die meestal wel gedekt. Hoe die twee verschillen en wat dat met de premie van je eerste auto doet, lees je in onze uitleg over WA, WA+ of allrisk voor je eerste auto. De 50%-regel geldt bovendien alleen voor de fietser. Zat hij aantoonbaar fout, dan kun je je eigen schade op hem verhalen, ook als jouw verzekeraar hem al heeft betaald. Daar heeft de fietser dan zelf weer een aansprakelijkheidsverzekering voor nodig, en lang niet iedereen heeft die.

Waarom dit voor een beginner extra hard aankomt

Schadevrije jaren zijn voor iedereen geld waard, maar als je net begint heb je er nog bijna geen. Val je dan terug, dan zak je in de min. Van Rijn rekent in Radar een voorbeeld voor. Een premie van 100 euro per maand wordt 200 euro als je van nul naar min vijf schadevrije jaren gaat, en over de eerste vijf jaar loopt het verschil op tot 3.120 euro. Dan is de schade aan je eigen auto nog niet eens meegeteld.

Er is één knop waar je aan kunt draaien. Je kunt het bedrag dat je verzekeraar heeft uitgekeerd soms zelf terugbetalen, zodat je je schadevrije jaren houdt. Bij een kleine materiële schade kan dat goedkoper uitpakken dan jarenlang meer premie. Bij letselschade lopen de bedragen al snel zo op dat het niet meer te doen is. Vraag je verzekeraar dus eerst wat de schade met je premie doet voordat je iets beslist.

Zo pak je het aan na een aanrijding

Hoe sterker je verhaal, hoe groter de kans dat je verzekeraar meegaat in jouw versie. Radar noemt de stappen die ertoe doen, en die zou ik zelf ook zo volgen.

  • Maak foto’s van de plek, de verkeerslichten, de stand van auto en fiets en de schade aan beide.
  • Vul samen met de fietser het Europees Schadeformulier in, met zijn naam en adres.
  • Noteer de gegevens van getuigen, want een getuige die zegt dat de fietser door rood reed is goud waard.
  • Meld de schade bij je verzekeraar en vraag meteen wat het betekent voor je schadevrije jaren.
  • Vind je dat de fietser aansprakelijk is voor je eigen schade, zet dat dan schriftelijk en met bewijs op papier.

Mijn advies is om dat schadeformulier gewoon in je dashboardkastje te leggen. Na een aanrijding sta je te trillen op je benen, en dan is het fijn als je niet hoeft na te denken over waar je alles moet invullen. En rij je net, onthoud dan vooral dit. Het verkeersrecht gaat ervan uit dat jij als automobilist oplet voor de fouten van anderen. Een beetje extra afremmen bij een kruispunt met fietsers is daarom niet alleen veiliger, het is ook de goedkoopste verzekering die er bestaat.

Bart
Geschreven door

Bart

Bart schrijft voor beginner.nl over situaties die mensen in het leven voor het eerst tegenkomen — van een huis kopen tot een eerste baan, van studiefinanciering tot samenwonen. Geen vakjargon, geen verkoopprietjes, geen 'in deze blog leggen we uit'. Bart gelooft in eerlijke informatie zoals je die van een vriend zou willen krijgen die er net iets langer over heeft nagedacht dan jij. Hij is een vaste pen achter de praktische gidsen van beginner.nl en richt zich op de onderwerpen waar beginners écht mee zitten: kosten, valkuilen, en wat ze je niet vertellen tot je het te laat ontdekt.

Meer van Bart
Meer eerste auto