Staking in het streekvervoer: moet je dan toch op tijd op je werk zijn?

Op woensdag 14 oktober leggen buschauffeurs en machinisten in het streekvervoer de hele dag het werk neer. Ze verzetten zich onder meer tegen roosters die korter van tevoren bekend worden en tegen langere diensten met onbetaalde pauzes, schreef NU.nl. Niet iedereen staakt mee, dus op sommige lijnen rijdt misschien nog iets, maar reken er niet op. Een chauffeur in het artikel telde in zeven jaar zo’n tien stakingsoproepen. Dit gaat dus vaker gebeuren.

Ben je net begonnen aan je eerste baan en ga je met de bus of de regionale trein naar je werk, dan zit je met een praktische vraag. Moet je er toch zijn, en wat als het niet lukt?

Wie het risico draagt van je reis naar je werk

Het uitgangspunt in het arbeidsrecht is dat je werkgever je loon betaalt als jij niet kunt werken door iets wat voor zijn rekening komt, zoals een storing op de zaak of te weinig werk. Dat staat in artikel 7:628 van het Burgerlijk Wetboek. De reis van huis naar je werk valt daar in principe niet onder. Hoe je op je werk komt, is jouw verantwoordelijkheid. Een staking in het openbaar vervoer, een file of sneeuw zijn dus in de regel jouw risico.

Dat betekent in de praktijk dat je werkgever de uren die je niet werkt niet hoeft te betalen. Hij mag je wel vragen om ze op een andere manier goed te maken. En omdat deze staking ruim van tevoren is aangekondigd, mag hij ook verwachten dat je zelf iets hebt geregeld. Een onverwachte storing is nog wat anders dan een staking waar je al dagen van wist.

Kijk wel even in je cao of je arbeidscontract. Sommige cao’s hebben een eigen regeling voor vervoersproblemen, en sommige werkgevers zijn gewoon soepeler dan de wet. Dat is de moeite van het opzoeken waard voordat je ervan uitgaat dat je geld misloopt.

Wat je werkgever wel en niet mag eisen

Een werkgever mag je niet zomaar een vakantiedag laten opnemen. Vakantie stel je in overleg vast, en de wet gaat uit van jouw wensen, tenzij er zwaarwegende redenen zijn. Een staking in het streekvervoer is voor de werkgever geen reden om je eenzijdig vrij te geven. Wil je zelf een vrije dag opnemen om de uren te dekken, dan is dat jouw keuze.

Wat wel redelijk is om te vragen, is dat je je best doet om er te komen of het werk op een andere manier te doen. Denk aan deze mogelijkheden.

• Thuiswerken, als je functie dat toelaat. Vraag het vooraf, ook als je collega’s het vaker doen. Sommige werkgevers hebben er vaste afspraken over, dat las je al in het stuk over verplichte kantoordagen.
• Uren later inhalen, bijvoorbeeld een paar avonden wat langer. Spreek dan duidelijk af wanneer.
• Een ander vervoermiddel. De fiets, meerijden met een collega of een deel van de route met de trein. Maak je daar extra kosten voor, vraag dan of de werkgever ze vergoedt. Hoe reiskosten werken, staat in de uitleg over de kilometervergoeding.

Wat ik je zou aanraden

Het belangrijkste is dat je niet afwacht. Laat je leidinggevende uiterlijk de dag ervoor weten dat je met het streekvervoer reist en wat je plan is. Wie dat doet, komt bijna altijd goed uit. Wie op de ochtend zelf laat weten dat de bus niet reed, maakt een minder sterke indruk, zeker als je nog in je proeftijd zit.

Leg afspraken even vast in een kort mailtje of berichtje, bijvoorbeeld dat je thuiswerkt of de uren volgende week inhaalt. Dat voorkomt discussie op het moment dat je loonstrook binnenkomt.

En ben je in je eerste baan zelf vakbondslid, of overweeg je dat, dan is dit ook een goed moment om te kijken wat zo’n staking eigenlijk inhoudt. De chauffeurs in het NU.nl-artikel staken niet zozeer om meer geld, maar om grip op hun rooster en hun vrije tijd. Dat is een discussie die je in veel sectoren tegenkomt, ook in de jouwe.