VOG aanvragen voor je eerste baan: zo werkt het, hoe lang het duurt en wie betaalt
Je nieuwe werkgever vraagt om een VOG? Zo vraag je hem aan met DigiD, zo lang duurt het bij Justis en zo zit het met wie de kosten betaalt.
Je hebt de baan, het contract ligt klaar en dan komt er nog een mailtje achteraan. Of je even een VOG wilt regelen. Voor veel starters is dat de eerste keer dat ze ermee te maken krijgen, en het voelt al snel als iets ingewikkelds bij de overheid. Dat valt mee. Je kunt het zelfs niet eens zelf in gang zetten, want de eerste stap ligt altijd bij je werkgever. Hieronder lees je hoe het werkt, hoe lang je moet wachten en wie de rekening betaalt.
Wat een VOG is en waarom je werkgever erom vraagt
VOG staat voor Verklaring Omtrent het Gedrag. Het is een verklaring waaruit blijkt dat je verleden geen bezwaar is voor de functie die je gaat doen. Er is maar één organisatie in Nederland die hem afgeeft, en dat is Justis, onderdeel van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Justis kijkt of er strafbare feiten op je naam staan die een risico vormen voor precies dat werk.
Voor sommige beroepen is een VOG wettelijk verplicht, bijvoorbeeld in het onderwijs, voor gastouders en voor taxichauffeurs. Voor andere banen beslist de werkgever zelf of hij erom vraagt. Je ziet het vaak bij werk met kinderen, ouderen of zieken, bij werk met geld of goederen en bij functies waarin je met gevoelige gegevens omgaat. Een bijbaan in de kassa van een supermarkt of een stage in de zorg kan dus ook al een VOG vragen.
Het belangrijkste om te weten, zeker als je een beetje zenuwachtig wordt van het woord justitie. Heb je geen strafblad, dan krijg je volgens Justis altijd een VOG. Het is geen sollicitatieronde en ook geen beoordeling van je persoonlijkheid.
Zo vraag je een VOG aan, stap voor stap
De meeste werkgevers kiezen voor de digitale route. Die is sneller en goedkoper dan de papieren aanvraag via de gemeente. Zo gaat het in de praktijk.
- Je werkgever zet de aanvraag klaar. Dat doet hij in MijnJustis, met het screeningsprofiel dat bij jouw functie hoort. Jij hoeft daarvoor niets te doen behalve je juiste e-mailadres doorgeven.
- Je krijgt een mail van Justis met een aanvraagcode. Niets ontvangen? Kijk eerst in je spammap. Staat hij daar ook niet, vraag je werkgever dan om de aanvraag opnieuw klaar te zetten, eventueel naar een ander mailadres.
- Je logt in met de code en controleert je gegevens. Daarvoor heb je DigiD nodig. Heb je die nog niet, vraag hem dan meteen aan, want het activeren kost een paar dagen.
- Je betaalt de behandelingskosten met iDEAL. Je betaalt voor de aanvraag, niet voor de verklaring zelf. Ook als de uitkomst anders is dan je hoopt, krijg je dat bedrag niet terug.
- Je kiest hoe je de VOG ontvangt. Per post op het adres waar je in de Basisregistratie Personen staat, of digitaal in je Berichtenbox van MijnOverheid. Justis stuurt de VOG altijd naar jou, nooit rechtstreeks naar je werkgever. Je stuurt hem dus zelf door.
Let op met die aanvraagcode, want hij is 30 dagen geldig. Laat je de mail liggen tot na je vakantie, dan moet je werkgever alles opnieuw klaarzetten. Ik zou het gewoon dezelfde dag doen, het kost je een kwartier.
Ga je net verhuizen? Geef je nieuwe adres dan zelf door aan Justis via het contactformulier, want dat wijzigt niet automatisch mee met je inschrijving bij de gemeente. Anders ligt je VOG straks op je oude kamer.
Digitaal of via de gemeente
| Digitale aanvraag | Schriftelijke aanvraag | |
|---|---|---|
| Wie start | Je werkgever, in MijnJustis | Je werkgever vult het aanvraagformulier in |
| Waar dien je in | Online, met de aanvraagcode uit de mail | Aan de balie van je eigen gemeente, met een geldig identiteitsbewijs |
| Wat heb je nodig | DigiD, iDEAL en een e-mailadres | Het ingevulde formulier en je ID-kaart of paspoort |
| Kosten | Lager | Hoger, de gemeente rekent een hoger tarief |
| Ontvangst | Per post of in de Berichtenbox | Per post |
De actuele tarieven zet Justis zelf op de site. Pas wel op voor commerciële partijen die aanbieden de aanvraag voor je te regelen. Die zijn geen partner van Justis, je aanvraag gaat er niet sneller door en je betaalt hun kosten bovenop de gewone behandelingskosten.
Hoe lang het duurt
Volgens Justis krijg je meestal binnen 1 tot 4 weken je VOG, of het bericht dat er extra informatie nodig is. Na het indienen kan het in totaal tot 8 weken duren. Een spoedprocedure bestaat niet. Heb je na 6 weken nog niets gehoord, dan mag je contact opnemen met Justis om te vragen hoe ver ze zijn.
Dat de verwerkingstijd langer is, zegt niets over de uitkomst. Het kan gewoon druk zijn. Mijn advies is daarom om bij je eerste baan direct na het tekenen van je contract te vragen of er een VOG nodig is. Begin je op de eerste van de maand en hoor je het pas een week van tevoren, dan zit je krap. Veel werkgevers laten je niet beginnen zonder.
Een VOG heeft trouwens geen houdbaarheidsdatum. Het is een momentopname. Of je bij een volgende baan een nieuwe moet aanvragen, bepaalt die volgende werkgever, of de regels van de sector waarin je werkt.
Wie betaalt de VOG
Formeel betaal jij, want jij rondt de aanvraag af met iDEAL. Er is geen wet die zegt dat je werkgever het altijd moet vergoeden. In de praktijk doen veel werkgevers dat wel, en in sommige cao’s staat het ook. Sinds 2020 mag een werkgever de kosten bovendien onbelast aan je terugbetalen via een gerichte vrijstelling in de werkkostenregeling, dus er is voor hem weinig reden om moeilijk te doen.
Vraag het dus gewoon, het liefst voordat je betaalt. Een korte zin in je mail is genoeg, bijvoorbeeld of je de kosten van de VOG kunt declareren en hoe dat bij hen gaat. Dat voelt bij je eerste werkgever misschien wat brutaal, maar het is een normale vraag, net als bij een kilometervergoeding voor je reiskosten. Bewaar het betaalbewijs, want daar vraagt de salarisadministratie vaak naar.
Wat als je wel iets op je naam hebt staan
Dan kijkt Justis verder dan alleen het strafblad. Het telt mee hoe lang geleden het was, hoe oud je toen was, hoe ernstig het was en of het iets met de functie te maken heeft. Een snelheidsovertreding weegt bijvoorbeeld zwaar voor een taxichauffeur, maar niet voor iemand aan de balie. Wil Justis de VOG weigeren, dan krijg je eerst een voornemen tot afwijzen. Je hebt dan 2 weken om met een zienswijze uit te leggen waarom je het daar niet mee eens bent. Twijfel je vooraf, doe dan de VOG-check op de site van Justis. Die geeft een indicatie, geen besluit.
Zit je nog midden in het solliciteren, kijk dan ook eens naar ons voorbeeld van een sollicitatiebrief zonder werkervaring. De VOG komt pas als je de baan binnen hebt, en dat is een fijn probleem om te hebben.
