Gitaar leren als volwassene, zonder les
Welke gitaar je koopt en wat hij mag kosten, waarom je met vier akkoorden en wisselen begint in plaats van met toonladders, en de drie houdingsfouten die je zelf niet ziet.
Er komt een leeftijd waarop mensen zeggen dat het te laat is om nog een instrument te leren, en dat is onzin. Wat wel waar is: een volwassene leert anders dan een kind van acht, en de meeste gitaarlessen op internet zijn gemaakt voor dat kind. Ze beginnen met noten lezen, met vingeroefeningen, met de C-toonladder. Een volwassene die na zijn werk een half uur pakt, haakt daar binnen twee weken op af, en concludeert vervolgens dat hij geen aanleg heeft.
Je hebt aanleg genoeg. Je hebt alleen een andere volgorde nodig, waarin je binnen een avond iets speelt dat als muziek klinkt, want dat is het enige wat je aan de gang houdt.
Welke gitaar en wat het kost
Voor beginnen thuis is een westerngitaar (staalsnarig, akoestisch) de gebruikelijke keuze, en voor wie het lastig vindt om te drukken is een klassieke gitaar met nylon snaren zachter voor de vingertoppen. Elektrisch kan ook prima als eerste instrument, alleen heb je dan meteen een versterker nodig en dat maakt het samen duurder.
Reken op 150 tot 250 euro voor iets dat goed genoeg is om jaren op te spelen. Onder de honderd euro kom je in het gebied waar de snaren te ver boven de hals staan, en dan moet je zoveel kracht zetten dat je vingers na tien minuten opgeven. Dat is de belangrijkste reden dat mensen stoppen, en het is geen kwestie van doorzetten maar van een slecht afgesteld instrument. Bax Music, Key Music en Rockmusic hebben allemaal instapgitaren in dat prijsgebied, en een tweedehands exemplaar via Marktplaats is vaak een betere koop dan een nieuwe van hetzelfde bedrag. Neem in dat geval wel iemand mee die het instrument even kan bespelen, of ga langs bij een lokale gitaarwinkel die tweedehands verkoopt met een afstelbeurt erbij.
Verder heb je nodig: een clip-on stemapparaat van tien euro of een stemapp op je telefoon, een setje reservesnaren, en een aantal plectrums in verschillende diktes. Meer niet. Een standaard is handig, want een gitaar die zichtbaar in de kamer staat wordt aantoonbaar vaker gepakt dan een gitaar in een hoes onder het bed.
Wat je in de eerste weken doet
Leer vier akkoorden: Em, Am, C en G. Met die vier speel je honderden liedjes, en de overgangen ertussen zijn precies de vaardigheid die je moet opbouwen. Speel niet losse akkoorden en oefen niet een akkoord tot hij perfect klinkt. Wissel juist meteen: Em naar Am, heen en weer, langzaam, in een tempo waarin je het net haalt zonder te stoppen. Dat wisselen is het echte werk. Een akkoord grijpen leer je in een avond, van het ene naar het andere komen kost weken.
Dat het eerst ronkt en rammelt is normaal. In de eerste dagen heb je te weinig kracht in je vingertoppen om de snaar goed op de fret te duwen, en er ontstaan groeven in je vingers die de eerste week zeer doen. Na een dag of tien is de huid daar harder en merk je er niets meer van. Sla die periode niet over door minder hard te drukken, want dan blijft het brommen.
Speel vanaf dag één mee met muziek. Zet een nummer op dat je kent en dat die akkoorden gebruikt, en probeer op de maat te blijven ook als je een akkoord mist. Meespelen leert je timing, en timing is wat het verschil maakt tussen iemand die akkoorden kan grijpen en iemand die je wilt horen spelen. Wie alleen oefent, wordt heel goed in stoppen zodra er iets misgaat, en dat is precies de gewoonte die je in een band of aan een keukentafel niet kunt gebruiken.
Noten lezen hoef je niet
De hele populaire gitaarwereld draait op akkoordsymbolen en tabulatuur, een notatie waarin je gewoon ziet welke snaar op welke fret moet. Dat leer je in tien minuten en het is voor het soort muziek dat de meeste mensen willen spelen volledig toereikend. Klassieke gitaar en jazz vragen wel om noten, en muziektheorie wordt op een bepaald moment interessant omdat je dan begrijpt waarom sommige akkoorden achter elkaar goed klinken. Maar dat is een verdieping voor later en geen toegangseis vooraf. Dat het jarenlang als toegangseis is gepresenteerd, is een van de redenen dat zoveel mensen denken dat ze niet muzikaal zijn.
Zonder les, en toch niet alleen
Zelf leren kan uitstekend, met één probleem: niemand corrigeert je houding. De klassieke fouten zijn een pols die te ver doorgeknikt is (dat gaat op termijn pijn doen), een duim die over de hals heen hangt bij akkoorden waar dat niet handig is, en een aanslag die vanuit de hele arm komt in plaats van vanuit de pols. Die drie zijn met een handvol lessen of een paar keer met iemand meekijken zo verholpen, en zonder correctie slijten ze in.
Wat mij het meest heeft geholpen is niet een cursus maar een afspraak: elke week op een vast moment een half uur, en één keer per maand met iemand samen spelen die het beter kan. Dat laatste is ongemakkelijk en werkt daarom. Je hoort in vijf minuten waar je zit, je krijgt drie opmerkingen mee, en die drie opmerkingen zijn meer waard dan tien uur alleen in een kamer. Voor wie zich afvraagt waarom de motivatie na een paar weken wegzakt, dat is geen kwestie van karakter, en daar is elders op deze site een apart stuk over.
