Het werk waarmee je als starter vroeger het vak leerde, wordt steeds vaker door AI gedaan. Standaardcontracten opstellen, eenvoudige code schrijven, een eerste versie van een marketingtekst. Dat schrijft Kim Loohuis op ICT Magazine, op basis van Nederlands onderzoek en een gesprek met Petra Biemans, lector Human Capital bij Hogeschool Inholland. Voor jou als starter is de vraag dan niet of AI blijft, maar hoe je in je eerste baan toch de ervaring opdoet die je over vijf jaar nodig hebt.
Wat er verandert aan instapwerk
Volgens het UWV-rapport Regio in beeld Nederland 2026-2027, dat ICT Magazine aanhaalt, neemt AI in sommige beroepen vooral het instapwerk over. Het rapport noemt standaarddocumenten in juridische functies en eenvoudig programmeerwerk. Biemans vermoedt dat het ook speelt in marketing, hr, recruitment en finance. Uit de Nederlandse Innovatie Monitor 2026 van de Universiteit van Amsterdam en SEO Economisch Onderzoek blijkt dat leidinggevenden verwachten dat AI juniorfuncties harder raakt dan seniorfuncties.
Het is wel goed om te weten hoe hard dat bewijs is. Er zijn indicaties dat het aantal startersfuncties afneemt, maar volgens het artikel is de oorzaak nog niet duidelijk en is er weinig empirisch onderzoek. Het gaat dus om een verschuiving die werkgevers verwachten, niet om een vastgesteld verlies van banen. Wil je weten waar juist veel werk bijkomt, kijk dan naar de sectoren waar het aantal banen het hardst groeit.
Waarom die kleine klusjes ertoe deden
Biemans legt uit dat starters hun vakkennis en hun professioneel oordeel opbouwen via kleine taken, zelf dingen uitzoeken, overleggen met een ervaren collega en fouten maken. Ze vergelijkt het met autorijden, waarbij je de theorie op school leert maar het echte rijden pas in het verkeer. Neemt AI die taken over, dan verdwijnen ook de momenten waarop je leert. Het risico dat ze schetst is dat er later te weinig ervaren mensen zijn.
Daar zit voor jou het punt. Het gaat niet om de taak zelf, maar om wat je ervan leert. Een eerste versie van een contract laten maken door AI is prima, zolang jij leert waarom een clausule erin staat en wanneer hij niet klopt. Juist dat oordeel blijft nodig, want iemand moet de output van AI kunnen beoordelen.
Vraag er al naar tijdens je sollicitatie
Je kunt in een sollicitatiegesprek gewoon vragen hoe een organisatie starters inwerkt. Een paar vragen die je helpen inschatten of je er iets leert:
- Wie begeleidt mij in de eerste maanden, en hoeveel tijd heeft die persoon daarvoor?
- Welke taken doe ik zelf, en welke worden door AI-tools gedaan?
- Hoe krijg ik feedback op mijn werk, en hoe vaak?
- Is er een opleidingsbudget of een traineeship voor starters?
Zo’n vraag laat ook zien dat je nadenkt over je ontwikkeling. Heb je nog weinig ervaring op je cv, dan helpt ons voorbeeld van een sollicitatiebrief zonder werkervaring om die motivatie op papier te zetten.
Regel leerwerk in je eerste baan
Ben je eenmaal binnen, dan kun je zelf zorgen dat je het vak leert, ook als een deel van het werk geautomatiseerd is.
- Doe het af en toe zelf. Vraag of je een taak die normaal door AI wordt gedaan eerst zelf mag uitvoeren en daarna vergelijken. Dat kost in het begin meer tijd, dus spreek het af met je leidinggevende.
- Zoek een vaste sparringpartner. Biemans wijst erop dat ervaren collega’s tijd nodig hebben om te begeleiden. Vraag om een vast moment per week met een senior collega in plaats van losse vragen tussendoor.
- Laat je je werk uitleggen, niet alleen goedkeuren. Bij een correctie vraag je waarom iets anders moet. Daar leer je het professionele oordeel waar het in het artikel om draait.
- Maak het onderwerp van je gesprekken. In een functioneringsgesprek kun je bespreken wat je hebt geleerd en wat je nog mist. Dat is ook een goed moment om over salaris te beginnen.
Opleiding en wie die betaalt
Voor opleiding die een wet of je cao verplicht stelt om je werk te doen, geldt sinds 1 augustus 2022 dat je werkgever die kosteloos moet aanbieden. De tijd telt als werktijd, en waar het kan volg je de opleiding onder werktijd. Voor zo’n verplichte opleiding mag je werkgever ook geen terugbetaling vragen als je vertrekt, legt CNV uit. Voor andere opleidingen kan een werkgever wel een studiekostenbeding afspreken, waarin staat dat je een deel terugbetaalt als je binnen een bepaalde tijd weggaat. Lees dat goed voordat je tekent.
Het helpt om bij een opleidingsvraag uit te leggen wat het oplevert voor je werk. Zeker nu werkgevers zelf zien dat starters minder leren van eenvoudig werk, ligt de vraag om begeleiding of een cursus minder ver van hun eigen belang af dan je misschien denkt.
Als het niet lukt
Krijg je geen begeleiding en voel je dat je alleen AI-output zit te controleren zonder te snappen wat je doet, trek dan op tijd aan de bel. Dat geldt ook als het werk je te veel wordt, daarover schreven we in stress in je eerste baan. Een eerste baan hoeft niet perfect te zijn, maar je moet er wel iets leren dat je meeneemt naar de volgende.




