Sollicitatiebrief zonder werkervaring: voorbeeld voor je eerste baan

De vacature vraagt “enige werkervaring” en jij hebt vooral een diploma, een bijbaan en een stage. Dat voelt als een achterstand, maar dat is het minder dan je denkt. Een werkgever die een startersfunctie uitzet, weet heus dat je niet tien jaar ervaring hebt. Wat hij wil zien, is dat je begrijpt wat de baan vraagt en dat je laat zien waarom jij dat kunt. Daar is je sollicitatiebrief voor. In deze gids lees je hoe je hem opbouwt, hoe je bijbaan, studie en stage als ervaring opschrijft, en je vindt een voorbeeldbrief.

Waarom de brief juist nu telt

Starters hebben het op dit moment lastiger dan een paar jaar geleden, omdat er minder vacatures zijn en meer sollicitanten per plek. Dat schreef ik al in het stuk over minder vacatures voor starters. Als je cv er ongeveer hetzelfde uitziet als dat van twintig anderen, is de brief de plek waar je het verschil maakt. Een algemene brief die je naar tien werkgevers stuurt, merkt een recruiter binnen een paar regels op. Een brief die duidelijk voor deze ene baan is geschreven, valt op.

De opbouw in vijf blokken

Een goede sollicitatiebrief is kort. Houd een A4 aan als maximum, liever iets minder. Deze opbouw werkt bijna altijd.

1. Aanhef. Zoek uit bij wie je solliciteert en schrijf die persoon bij naam aan. Staat er geen naam in de vacature, bel of mail dan even. Alleen als het echt niet te vinden is, gebruik je “Geachte heer, mevrouw”.
2. Openingszin. Begin niet met “Hierbij solliciteer ik naar de functie van”. Dat weet de lezer al. Begin met wat je aantrekt in deze baan of dit bedrijf, zo concreet mogelijk.
3. Waarom jij. Het belangrijkste blok. Pak twee of drie eisen uit de vacature en laat per eis zien waar jij dat al hebt gedaan. Hier komen je bijbaan, studie en stage in.
4. Waarom zij. Een of twee zinnen waaruit blijkt dat je weet wat het bedrijf doet en waarom je daar wilt werken.
5. Afsluiting. Zeg dat je graag in een gesprek toelicht wat je kunt, en sluit af met “Met vriendelijke groet” en je naam.

Zo schrijf je bijbaan, studie en stage op als ervaring

Het grootste misverstand bij starters is dat alleen betaald werk in je vakgebied telt. Dat klopt niet. Werkgevers kijken naar wat je kunt, en dat heb je op allerlei plekken geleerd. De truc is om te vertalen wat je deed naar wat de nieuwe baan vraagt.

Wat je deed	Wat het laat zien	Zo schrijf je het op
Bijbaan in de supermarkt	Betrouwbaarheid, klantcontact, werken onder druk	“Drie jaar lang werkte ik naast mijn studie bij de supermarkt, ook op drukke zaterdagen met een volle winkel.”
Bijbaan in de horeca	Overzicht houden, samenwerken, snel schakelen	“In de bediening leerde ik tien tafels tegelijk in de gaten te houden zonder dat een gast te lang wacht.”
Stage	Vakkennis, werken in een team, zelfstandigheid	“Tijdens mijn stage bij een gemeente zette ik zelfstandig een klanttevredenheidsonderzoek op.”
Afstudeerproject	Analyseren, plannen, rapporteren	“Voor mijn afstudeeropdracht onderzocht ik waarom retouren bij een webwinkel opliepen.”
Vrijwilligerswerk of bestuur	Verantwoordelijkheid, organiseren	“Als penningmeester van de studievereniging beheerde ik een jaar lang de begroting.”

Let op het verschil tussen een taak en een resultaat. “Ik stond achter de kassa” zegt weinig. “Ik werd na een half jaar gevraagd om nieuwe collega’s in te werken” zegt veel meer. Zoek in elke ervaring naar zo’n moment, waarop iemand je iets toevertrouwde of waarop jij iets beter maakte.

Voorbeeldbrief

Hieronder een voorbeeld voor een startersfunctie als junior marketingmedewerker. Pas het aan op je eigen situatie, want een letterlijk overgenomen brief werkt averechts.

Geachte mevrouw De Vries,

Toen ik in uw vacature las dat u iemand zoekt die de nieuwsbrief en de sociale kanalen van een lokale fietsenwinkelketen een nieuwe impuls geeft, dacht ik direct aan het afgelopen halfjaar. Tijdens mijn stage bij een sportvereniging heb ik precies dat gedaan, en ik zou het graag bij u verder uitbouwen.

U vraagt om iemand die zelfstandig content maakt. Bij de vereniging schreef ik elke week de nieuwsbrief en plande ik de berichten op Instagram. In vijf maanden groeide het aantal volgers flink, en de nieuwsbrief werd vaker geopend dan daarvoor.

U vraagt ook om klantgerichtheid. Naast mijn opleiding commerciële economie werk ik al drie jaar in een fietsenwinkel. Daar help ik klanten bij het kiezen van een fiets, en ik weet dus uit de eerste hand welke vragen mensen hebben voordat ze iets kopen.

Uw winkels zijn voor mij geen onbekende, ik fiets al jaren op een fiets die ik bij u kocht. Juist daarom zou ik graag meewerken aan hoe u zich online laat zien.

Ik licht graag in een gesprek toe wat ik voor u kan betekenen.

Met vriendelijke groet,
Sem Bakker

Zie je wat de brief doet? Elke alinea koppelt een eis uit de vacature aan iets wat de sollicitant al heeft gedaan. Er staat geen enkele zin in als “ik ben gemotiveerd en leergierig”. Dat zegt iedereen, en daarom zegt het niets.

Fouten die starters het vaakst maken

• Je cv herhalen. De brief is geen samenvatting van je cv, maar een uitleg waarom jij bij deze baan past.
• Excuses maken. Begin nooit met “Hoewel ik nog geen werkervaring heb”. Je zet de lezer dan zelf op het verkeerde been. Laat zien wat je wel hebt.
• Te lang. Een recruiter leest je brief in minder dan een minuut. Vier of vijf korte alinea’s is genoeg.
• Taalfouten. Laat je brief altijd door iemand anders lezen. Een fout in de naam van het bedrijf is een snelle afwijzing.
• Overal dezelfde brief. Pas minstens je opening en je voorbeelden per vacature aan.

Na de brief

Heb je binnen twee weken niets gehoord, dan mag je gerust even bellen of mailen om te vragen hoe het ervoor staat. Dat komt niet opdringerig over, het laat zien dat je echt interesse hebt. Word je uitgenodigd, bereid je dan voor op het gesprek, en bedenk ook alvast welke vragen je zelf aan de werkgever stelt. Mijn ervaring is dat de brief die je met aandacht schrijft, ook het gesprek makkelijker maakt. Je hebt dan al nagedacht over waarom je die baan wilt, en dat hoor je terug.