Rechter geeft Booking gelijk over kantoordagen: wat het betekent voor jou

Booking.com mag zijn personeel verplichten om gemiddeld twee dagen per week op kantoor te werken. Dat oordeelde de Amsterdamse rechtbank op 28 oktober in de zaak die het bedrijf had aangespannen tegen zijn eigen ondernemingsraad, meldt NU.nl. Het gaat om ongeveer zevenduizend medewerkers op het hoofdkantoor in Amsterdam. Arbeidsrechtadvocaten verwachten dat meer werkgevers nu dezelfde stap zetten.

Begin oktober schreven we over de start van deze zaak en over wat je werkgever bij je eerste baan mag eisen over kantoordagen. Nu er een uitspraak ligt, is het tijd om te kijken wat die verandert. Voor wie net begint, is dat meer dan je zou denken, juist omdat starters zelden iets over thuiswerken op papier hebben staan.

Wat de rechter precies besliste

Booking.com wilde een vrijblijvend advies omzetten in een norm. Medewerkers moeten minstens 40 procent van hun werktijd op kantoor zijn, bij een volle werkweek twee dagen. De ondernemingsraad weigerde daarmee in te stemmen. Omdat een thuiswerkregeling volgens recente uitspraken onder de arbeidsomstandigheden uit de Wet op de ondernemingsraden valt, kon het bedrijf de regel niet zonder die instemming invoeren. Dan kan een werkgever de rechter om toestemming vragen, en dat deed Booking.com.

De rechter vond het argument van het bedrijf overtuigend. Op kantoor is het makkelijker om met elkaar te verbinden, elkaar dingen te leren en samen te werken, stelt de rechtbank. Onder het oude, vrijblijvende beleid haalde maar ongeveer een kwart van de medewerkers die 40 procent. Een terugkerende klacht van wie wel kwam, was dat ze op kantoor alsnog in videovergaderingen zaten met thuiswerkende collega’s.

De uitspraak heeft ook twee voorwaarden. Booking.com moet zorgen voor genoeg werkplekken, zodat iedereen die komt ook een bureau heeft. En er kunnen uitzonderingen komen voor mensen die door de nieuwe regel in de problemen raken.

Wat dit wel en niet betekent voor jouw werkgever

De uitspraak geldt voor Booking.com, niet voor jouw bedrijf. Maar ze laat zien hoe een rechter naar zo’n verzoek kijkt. Arbeidsadvocaat Pascal Besselink zegt tegen NU.nl dat andere werkgevers er met veel belangstelling naar zullen kijken, en dat het een reden kan zijn om alsnog met de ondernemingsraad in gesprek te gaan. Zijn collega Ruud Schepers verwacht de komende tijd meer rechtszaken.

Twee dingen zijn daarbij belangrijk om uit elkaar te houden.

• De collectieve regel. Een bedrijf met een ondernemingsraad kan de thuiswerkregeling voor iedereen aanpassen, met instemming van de or of, als die weigert, met toestemming van de rechter. Sinds deze uitspraak weten werkgevers dat twee kantoordagen met een goede onderbouwing redelijk kan zijn.
• Jouw individuele afspraak. Volgens Schepers moet een werkgever daarna nog kijken naar werknemers met wie individuele afspraken zijn gemaakt. Die kan hij niet zomaar eenzijdig wijzigen. Er moet oog zijn voor hun belangen.

Dat tweede punt is waar het voor starters vaak misgaat. Wie bij een eerste baan begint, krijgt meestal een standaardcontract en hoort mondeling hoe het met thuiswerken zit. Dat is dan beleid, geen afspraak. En beleid kan via de ondernemingsraad of de rechter veranderen, precies zoals bij Booking.com.

Werkgeversvereniging AWVN noemt het tegenover NU.nl een zeer specifieke zaak. Verplicht vijf dagen naar kantoor zien ze in Nederland niet snel gebeuren, ook niet bij buitenlandse bedrijven met een andere cultuur. Voor veel mensen met een kantoorbaan geldt nu al drie dagen op kantoor en twee thuis, schrijft NU.nl. Een regel van twee kantoordagen is dus niet uitzonderlijk streng. De uitspraak gaat vooral over de vraag of een werkgever een vrijblijvend advies mag omzetten in een plicht.

Wat je als starter nu kunt doen

Ben je aan het solliciteren, dan is het sollicitatiegesprek het moment om ernaar te vragen. Niet of je thuis mag werken, maar hoe het beleid eruitziet en of het in de arbeidsovereenkomst of de cao staat. Een paar vragen die je een werkgever kunt stellen helpen je daarbij. Is thuiswerken voor jou belangrijk, bijvoorbeeld omdat je ver van kantoor woont, vraag dan of het in je contract kan komen. Een werkgever mag nee zeggen, maar dan weet je waar je staat.

Ben je al in dienst, dan heb je na een half jaar het recht om schriftelijk te vragen om deels thuis te werken, als je werkgever minstens tien mensen in dienst heeft. Dat staat in de Wet flexibel werken, die we in ons eerdere stuk uitleggen. Je werkgever moet zo’n verzoek serieus behandelen en schriftelijk antwoorden. Het geeft je geen recht op thuiswerken, wel op een onderbouwd antwoord.

Reken ook uit wat een extra kantoordag je kost. Krijg je een thuiswerkvergoeding per dag, dan krijg je die op een kantoordag meestal niet. Daar staan reiskosten tegenover, en een werkgever is niet verplicht om die te vergoeden, tenzij het in je contract of cao staat. Reis je met de trein, kijk dan hoe je goedkoper reist nu het treinkaartje in 2027 duurder wordt. Een dag extra op kantoor kan zo een paar tientjes per maand schelen, en dat is bij een startersalaris niet niks.

Mijn kijk op de uitspraak

Ik snap de reflex om dit als slecht nieuws te lezen. Toch zit er voor wie net begint een kant aan die vaak wordt vergeten. De rechtbank noemt elkaar dingen leren als reden om naar kantoor te komen, en daar heb je als starter het meest aan. Meekijken hoe een collega een lastige klant aanpakt, even vragen hoe een systeem werkt zonder een Teams-afspraak te plannen. Dat gaat thuis gewoon moeizamer.

Tegelijk laat de zaak zien dat thuiswerken geen gunst is die een werkgever zomaar kan intrekken. Er zitten regels omheen, met een rol voor de ondernemingsraad en voor afspraken die je zelf maakt. Wie dat weet voordat hij tekent, heeft er later het meeste aan.