Ruim 80 procent van de starters is zzp’er: zo begin je zelf goed

Het aantal startende bedrijven steeg in het derde kwartaal van 2026 harder dan in jaren. Volgens nieuwe cijfers van de Kamer van Koophandel kwamen er 62.395 starters bij, 15 procent meer dan een jaar eerder, en 82 procent daarvan is zzp’er. Opvallend is waar die groei vandaan komt. Juist in het onderwijs, de bouw en de zorg, de sectoren waar de Belastingdienst sinds 2025 strenger kijkt naar schijnzelfstandigheid, groeit het aantal zzp’ers weer. Denk je er zelf over om voor jezelf te beginnen, dan is dat de eerste vraag die je moet stellen.

Wat de cijfers laten zien

Ondernemen & Internet zet de KVK-cijfers op een rij. Eind 2024 stopten in onderwijs, bouw en zorg veel zzp’ers, omdat de Belastingdienst vanaf 1 januari 2025 schijnzelfstandigheid is gaan aanpakken. Die afname is niet doorgezet. Hoogleraar ondernemerschap Joris Knoben van de Universiteit van Tilburg ziet dat mensen binnen hun sector ander werk zoeken waarbij ze wel zelfstandig kunnen blijven. Tegelijk stopten er minder bedrijven, 36.610 in het derde kwartaal, en op 1 oktober stonden er ruim 2,6 miljoen bedrijven ingeschreven.

Ik lees daarin vooral dat zzp’en in deze sectoren niet is verdwenen, maar wel van vorm verandert. Wie nu begint, moet zijn werk zo inrichten dat het ook echt ondernemen is.

Ben je zelfstandig, of eigenlijk werknemer?

Schijnzelfstandigheid betekent dat je op papier zzp’er bent, maar in de praktijk werkt als een werknemer. De Belastingdienst kijkt daarbij naar de hele situatie. Werk je onder gezag van de opdrachtgever, die bepaalt hoe, wanneer en waar je werkt? Doe je hetzelfde werk als de mensen in loondienst naast je, voor een langere tijd? Of bepaal je zelf je tarief, werk je voor meerdere opdrachtgevers, draag je zelf het risico als een klus misloopt en gebruik je je eigen spullen?

Als starter in de zorg of het onderwijs is de verleiding groot om bij je oude werkgever of een instelling te beginnen, voor vaste uren en met een rooster. Dat is precies het patroon waar de Belastingdienst naar kijkt. Het risico ligt bij een naheffing in eerste instantie bij de opdrachtgever, en daarom zijn instellingen voorzichtig geworden. Maar het raakt jou ook. Een opdrachtgever die zich zorgen maakt, stopt de samenwerking, en dan sta je zonder werk en zonder WW. Wil je weten wat er na 2028 verandert, lees dan ons stuk over de nieuwe zzp-wet.

De volgorde als je begint

1. Kijk eerst naar je opdrachten. Heb je meer dan één opdrachtgever in beeld, of alleen je oude werkgever? Hoe meer je spreidt, hoe sterker je staat als zelfstandige.
2. Schrijf je in bij de KVK. Wat dat kost en wat je daarna krijgt, staat in ons stuk over een eigen bedrijf starten. Je krijgt automatisch een btw-nummer van de Belastingdienst.
3. Regel je btw. Bepaal of je btw moet rekenen of onder de kleineondernemersregeling kunt vallen. In de zorg en het onderwijs is een deel van het werk vrijgesteld van btw, kijk dat voor jouw werk goed na.
4. Houd je uren bij vanaf dag één. Voor de zelfstandigenaftrek moet je volgens het urencriterium minstens 1.225 uur per jaar aan je bedrijf besteden. Administratie, acquisitie en reistijd tellen mee. Zonder urenregistratie kun je dat later niet aantonen.
5. Bouw een buffer op. Zet van elke factuur een vast deel apart voor belasting, en spaar daarnaast voor maanden zonder opdracht. Als zzp’er heb je geen WW en geen doorbetaling bij ziekte.

Waar het vaak misgaat

De meeste starters onderschatten de belasting en overschatten hun uren. Een tarief dat goed lijkt naast je oude salaris, wordt een stuk minder als je er belasting, pensioen, een buffer en de weken zonder werk vanaf haalt. Reken daarom niet met het aantal uur dat je zou willen werken, maar met het aantal uur dat je realistisch kunt factureren. Voor je eerste factuur en je eerste btw-aangifte hebben we elk een apart stappenplan, en de eerste aangifte komt sneller dan je denkt.

Voor jezelf beginnen kan heel goed, ook in de zorg of het onderwijs. Maar doe het omdat je echt zelfstandig wilt werken, met meerdere klanten en eigen keuzes, en niet als omweg om hetzelfde werk te doen tegen een hoger uurtarief. Dat laatste houdt, zoals de afgelopen twee jaar bleek, geen stand.