Zorgverzekering als je 18 wordt: zo sluit je je eerste polis af

Tot je 18e ben je gratis meeverzekerd op de zorgverzekering van je ouders. Je betaalt geen premie en er geldt geen eigen risico. Op je 18e verjaardag verandert dat, en dan ben jij zelf aan de beurt. Dat klinkt als een hoop papierwerk, maar met een paar stappen heb je het in een avond geregeld. In deze gids lees je wat er verandert, welke keuzes je maakt en hoe het in de eerste maanden in de praktijk uitpakt.

Wat er verandert als je 18 wordt

De belangrijkste veranderingen op een rij, volgens de Rijksoverheid, de Belastingdienst en de onafhankelijke klachtenorganisatie SKGZ.

• Je betaalt premie, vanaf de eerste dag van de maand nadat je 18 bent geworden.
• Het eigen risico gaat gelden, ook vanaf je 18e. In het jaar waarin je jarig bent, betaal je het naar rato, dus alleen voor de maanden dat je al volwassen verzekerd bent.
• De tandarts valt uit de basis. Tot je 18e zit de tandarts in de basisverzekering, daarna alleen nog als je een aanvullende tandartsverzekering neemt.
• Je kunt zorgtoeslag krijgen, vanaf de maand nadat je 18 bent geworden.

De Rijksoverheid adviseert om je zorgverzekering binnen een maand na je verjaardag te regelen. Doe je niets, dan blijf je volgens SKGZ gewoon op de polis van je ouders staan, en gaat de premie voor jou naar hen. Je bent dus niet ineens onverzekerd, maar het is wel slim om er samen met je ouders bewust over te beslissen.

Stappenplan voor je eerste polis

1. Kies tussen een eigen polis en de polis van je ouders. Blijf je thuis wonen en vinden je ouders het prima, dan kun je bij hun verzekeraar blijven. Wil je zelf kiezen, of ga je op kamers, dan kun je je polis laten splitsen en een eigen verzekering afsluiten. Volgens SKGZ kan die polissplitsing het hele jaar door.
2. Kies je basisverzekering. De basisverzekering is voor iedereen verplicht en wat erin zit, is wettelijk vastgelegd. Verzekeraars verschillen vooral in welke zorgverleners ze volledig vergoeden. Kijk dus of je eigen huisarts, fysiotherapeut of ziekenhuis erbij zit.
3. Bedenk of je een aanvullende verzekering nodig hebt. Denk vooral aan de tandarts, die na je 18e uit de basis gaat. Draag je een beugel, sport je veel of heb je een bril, kijk dan ook naar vergoedingen voor orthodontie, fysiotherapie of lenzen. Neem alleen wat je echt gebruikt.
4. Kies je eigen risico. Het verplichte eigen risico is in 2026 385 euro, schrijft de Rijksoverheid. Je kunt het vrijwillig verhogen met maximaal 500 euro, tot 885 euro in totaal, in ruil voor een lagere premie. Voor de huisarts, de verloskundige en de wijkverpleging betaal je geen eigen risico.
5. Vraag zorgtoeslag aan. Sluit eerst je verzekering af, dat kan al voordat je 18 bent. Vraag de toeslag daarna aan bij de Belastingdienst. Woon je nog thuis, dan telt alleen jouw eigen inkomen mee, niet dat van je ouders.
6. Regel de betaling. Een automatische incasso rond de dag dat je loon of studiefinanciering binnenkomt, voorkomt dat je een betaling vergeet.

Persoonlijk zou ik het vrijwillig eigen risico pas verhogen als je een buffer hebt die het hele bedrag kan opvangen. Een gebroken pols op je eerste wintersport is anders ineens een dure grap. Kun je het eigen risico niet in een keer betalen, lees dan hoe eigen risico gespreid betalen werkt.

Rekenvoorbeeld voor iemand die in oktober 18 wordt

De Belastingdienst geeft zelf een voorbeeld dat goed laat zien hoe de data in elkaar grijpen. Stel, je wordt op 10 oktober 18.

• Tot en met 31 oktober ben je nog gratis meeverzekerd. Je betaalt geen premie.
• Vanaf 1 november betaal je premie en heb je recht op zorgtoeslag.
• Vraag je de zorgtoeslag aan voor 1 oktober, de eerste dag van de maand waarin je 18 wordt, dan krijg je de eerste betaling al rond 20 oktober. De toeslag wordt namelijk vooruit betaald.
• Eigen risico, voor november en december samen betaal je naar rato. Dat zijn 61 van de 365 dagen, dus ruwweg 64 euro van de 385 euro, en dan alleen als je zorg gebruikt die onder het eigen risico valt.

Dat laatste bedrag is mijn eigen rekensom op basis van het eigen risico voor 2026. Je verzekeraar rekent het precies voor je uit. Het punt is vooral dat je eerste jaar als volwassene meestal goedkoop begint, en dat het volle eigen risico pas het jaar erna geldt.

Wat als je helemaal geen verzekering hebt

Raak je toch onverzekerd, bijvoorbeeld omdat de polis van je ouders stopt en je zelf niets regelt, dan krijg je een brief van het CAK. Volgens de Rijksoverheid heb je dan 3 maanden om je alsnog te verzekeren. Doe je dat niet, dan volgen boetes. Na twee boetes meldt het CAK je zelf aan bij een verzekeraar en wordt een jaar lang een premie van 110 procent van de standaardpremie op je inkomen ingehouden. Zorg die je in de tijd zonder verzekering gebruikt, betaal je helemaal zelf.

Overstappen aan het eind van het jaar

Heb je net een polis gekozen, dan hoef je die niet jaren te houden. Elk jaar mag je per 1 januari overstappen. Zorgverzekeraars maken voor 12 november hun premies en voorwaarden voor het nieuwe jaar bekend, schrijft de Rijksoverheid. Je zegt uiterlijk 31 december op, of je laat je nieuwe verzekeraar dat doen via de overstapservice. Sluit je je nieuwe verzekering voor 1 februari af, dan ben je met terugwerkende kracht vanaf 1 januari verzekerd.

Wil je weten hoe premie, eigen risico en zorgtoeslag voor volgend jaar bij elkaar optellen, dan staat dat in mijn stuk over de zorgverzekering in 2027. En nu je toch bezig bent, kijk ook even of je een aansprakelijkheidsverzekering nodig hebt nu je 18 bent.