Patiëntenstop bij de huisarts: zo vind je na een verhuizing toch een praktijk

Een huisarts regel je als starter meestal pas als je er een nodig hebt. Je bent verhuisd voor je studie of je eerste baan, alles loopt, en dan heb je ineens een herhaalrecept of een verwijzing nodig. Op dat moment ontdek je dat de praktijken in je nieuwe buurt niemand meer aannemen. Dat is geen pech, maar de normale situatie. Ongeveer 60 procent van de huisartspraktijken in Nederland heeft op dit moment een patiëntenstop, schrijft Radar op basis van cijfers van het Nivel.

Het goede nieuws is dat je meer rechten hebt dan de meeste mensen weten. Vooral je zorgverzekeraar kan veel meer voor je doen dan je denkt.

Waarom een praktijk je mag weigeren

Een huisarts mag je inschrijving niet zomaar weigeren. Er zijn twee geldige redenen. De praktijk zit vol, of je woont te ver weg. Voor de gewone afstand naar een praktijk bestaat geen kilometernorm, maar voor spoed wel. Een huisarts heeft de inspanningsverplichting om bij spoed binnen vijftien minuten bij je te kunnen zijn. Woon je verder weg dan dat lukt, dan mag een praktijk nee zeggen.

Die vijftienminutenregel verklaart veel. Een praktijk aan de andere kant van de stad die nog wel plek heeft, kan je toch weigeren omdat je adres te ver ligt. Zoek dus eerst dicht bij huis, en vraag bij een weigering altijd waarom. Zit de praktijk vol of is het de afstand? Bij een volle praktijk kun je naar een wachtlijst vragen, bij een te grote afstand niet.

Waarom zoveel praktijken vol zitten, legt het Nivel uit met een rijtje oorzaken. Huisartsen zijn ongelijk verdeeld over het land, praktijken ervaren een hoge zorgdruk door veel consulten met hun huidige patiënten, er is personeelstekort en veel praktijkruimtes zijn simpelweg te klein. Dat lost zich voorlopig niet op.

Zo pak je het aan, in deze volgorde

1. Begin voordat je verhuist. Zodra je je nieuwe adres weet, kun je gaan bellen. Wie pas zoekt als hij ziek is, zoekt onder druk. Zet tegelijk je inschrijving bij de gemeente in gang, want praktijken vragen naar je adres.
2. Bel de praktijken in je directe omgeving. Een website die zegt dat er geen plek is, is niet altijd actueel. Vraag of er een wachtlijst is en of je daarop kunt.
3. Schakel je zorgverzekeraar in. Dit is de stap die bijna iedereen overslaat. Volgens onderzoek van het Nivel neemt maar ongeveer 8 procent van de mensen die geen praktijk vinden contact op met de eigen verzekeraar. De rest zoekt zelf verder of laat het erbij zitten, vaak omdat ze niet weten dat de verzekeraar kan helpen.
4. Houd bij wat je hebt gedaan. Welke praktijk, wanneer gebeld, wat ze zeiden. Dat lijstje heeft je verzekeraar nodig, en het voorkomt dat je dezelfde praktijk twee keer belt.

Wat je zorgverzekeraar moet doen

Zorgverzekeraars hebben een wettelijke zorgplicht. Ze moeten ervoor zorgen dat je op tijd toegang hebt tot passende zorg. Volgens de Nederlandse Zorgautoriteit geldt dat ook als alle praktijken in je regio een patiëntenstop hebben. De verzekeraar moet zich dan maximaal inspannen om een oplossing te vinden en mag niet volstaan met de mededeling dat alles vol zit. Hij moet actief alternatieven zoeken.

Er staan geen vaste termijnen of maximale afstanden in de wet waarbinnen de verzekeraar iets moet regelen. De NZa beoordeelt per situatie of de verzekeraar genoeg heeft gedaan. En lukt het niet om een vaste praktijk te vinden, dan blijft de verzekeraar verantwoordelijk voor je toegang tot huisartsenzorg. Hij mag je dus niet wegsturen.

Mijn advies is om je verzekeraar niet pas te bellen als je alles zelf hebt geprobeerd. Bel na een handvol afwijzingen al. Zeg dat je geen huisarts kunt vinden, noem welke praktijken je hebt geprobeerd en vraag om bemiddeling. Hoe beter je lijstje, hoe minder de verzekeraar je kan terugsturen met het advies om het nog eens zelf te proberen. Wie nog moet uitzoeken welke polis hij heeft, vindt meer in het stuk over je eerste zorgverzekering.

Tot je een vaste huisarts hebt

Ook zonder vaste praktijk kun je bij een huisarts terecht. Heb je een herhaalrecept of een verwijzing naar een specialist nodig, vraag dan bij een praktijk in de buurt om een passantenconsult. Dat is een bezoek bij een huisarts waar je niet staat ingeschreven. De huisarts beoordeelt of je vraag medisch noodzakelijk is en kan je daarna een recept geven of doorverwijzen.

Bij spoed buiten kantoortijd ga je naar de huisartsenpost, en bij levensgevaar bel je 112. Daarvoor hoef je nergens ingeschreven te staan. Wacht dus nooit met hulp zoeken omdat je denkt dat je zonder huisarts nergens terechtkunt.

Het lijkt erg op wat je bij de tandarts tegenkomt, waar het tekort minstens zo groot is. Hoe je daar toch binnenkomt, staat in het stuk over geen tandarts vinden na je verhuizing. Voor allebei geldt hetzelfde. Begin vroeg, houd bij wie je hebt gebeld, en laat je verzekeraar het werk doen waarvoor je premie betaalt.