Tweedehands auto kopen als eerste auto: checklist voor proefrit en papieren

Je eerste auto wordt bijna altijd een tweedehandsje. Dat is verstandig, want een nieuwe auto verliest in de eerste jaren het hardst aan waarde, en voor iemand die net rijdt is een paar deuken minder erg dan een hoge maandlast. Het nadeel is dat je bij een occasion meer zelf moet controleren. Een verkoper vertelt je zelden uit zichzelf wat er mis is. In deze gids loop ik met je door wat je vooraf checkt, waar je tijdens de proefrit op let, welke papieren erbij horen en welke kosten er naast de koopprijs bij komen. Print hem uit of zet hem op je telefoon, dan heb je hem bij de hand als je straks naast die auto staat.

Voordat je gaat kijken, de checks van thuis uit

Het meeste huiswerk doe je achter je laptop, en dat is ook het huiswerk dat de meeste beginners overslaan. Zonde, want het is gratis en het filtert de foute auto’s eruit voordat je er een middag aan kwijt bent.

• Doe de RDW-kentekencheck. Met alleen het kenteken zie je in de kentekencheck van de RDW onder meer het aantal eigenaren, een oordeel over de kilometerstand, wanneer de auto voor het laatst is overgeschreven en wanneer de APK verloopt. Dat kan ook in de RDW-voertuigapp.
• Kijk bij ‘Tenaamstelling mogelijk?’. Staat daar nee, dan kun je de auto niet op je naam zetten, bijvoorbeeld omdat hij als gestolen of geëxporteerd geregistreerd staat. Staat er ja achter gestolen, koop hem dan niet en meld het bij de politie.
• Check terugroepacties. Ook die zie je in de kentekencheck. De RDW waarschuwt wel dat fabrikanten niet verplicht zijn ze door te geven, dus vraag er ook naar bij de verkoper.
• Controleer de kilometerstand. De RDW geeft een oordeel over de reeks geregistreerde tellerstanden. Bij een auto uit het buitenland staat er vaak ‘Geen oordeel vanwege invoer’. Sinds 3 februari 2026 neemt de RDW ook Duitse tellerstanden op, na de Belgische sinds januari 2025, maar bij oudere importauto’s moet je het zelf uitzoeken met onderhoudsfacturen.
• Vergelijk de advertentie met de gegevens. Klopt het bouwjaar, de brandstof, de kleur? Een verschil kan een tikfout zijn, maar het is ook een reden om door te vragen.

Mijn ervaring is dat je hiermee al de helft van de twijfelgevallen kwijt bent. Een verkoper die moeilijk doet over het kenteken voordat je komt kijken, heeft meestal een reden.

Bij de verkoper, eerst rondlopen

Spreek af bij daglicht en niet in de regen, want natte lak verbergt krassen en deuken. Bij een particulier raadt de RDW aan om bij de verkoper thuis af te spreken, en niet op een parkeerplaats. Vraag ook of de motor nog koud is als je aankomt. Een auto die al warmgedraaid is, start makkelijker en verbergt zo soms een probleem.

• Loop rondom de auto en kijk langs de zijkant tegen het licht in. Golvende plekken of kleurverschil tussen panelen wijzen op schadeherstel.
• Kijk naar de naden tussen deuren, motorkap en spatborden. Die horen overal even breed te zijn.
• Bekijk de banden. Is het profiel aan één kant meer versleten dan aan de andere, dan kan de uitlijning niet goed zijn.
• Kijk onder de auto en onder de motorkap naar lekkages, roest en olie die er niet hoort.
• Ruik binnen. Een muffe lucht of vochtige vloermatten wijzen op lekkage.
• Test alles wat knopjes heeft, van ramen en spiegels tot verwarming, airco, verlichting en ruitenwissers.
• Controleer of het VIN (het chassisnummer) in de auto overeenkomt met het nummer op het kentekenbewijs, en of alle sleutels origineel zijn en op elk slot passen.

De proefrit, waar je op let

Neem iemand mee die meer van auto’s weet dan jij, ook al is het alleen een ouder of een vriend met een paar jaar rijervaring. Vraag vooraf of de auto tijdens de proefrit verzekerd is, en rij zelf als het even kan. Zet de radio uit, want je wilt de auto horen.

• Starten. Start hij in één keer? Gaan alle lampjes op het dashboard daarna uit? Wat de kleuren betekenen, lees je bij waarschuwingslampjes op je dashboard.
• Rijden. Trekt het stuur naar één kant op een rechte weg? Trilt de auto bij hogere snelheid?
• Schakelen. Schakelt hij soepel, zonder geknars? Komt de koppeling niet heel hoog op? Bij een automaat let je op schokken tussen de versnellingen.
• Remmen. Rem een keer stevig op een rustige weg. Blijft de auto recht en hoor je geen piepen of schuren?
• Geluiden. Let op tikken, bonken over drempels en gezoem dat toeneemt met de snelheid.
• Na afloop. Kijk nog een keer onder de auto. Druppelt er iets dat er net nog niet lag?

Twijfel je na de proefrit, of gaat het om een auto waar je veel geld in steekt, laat dan een onafhankelijke keuring doen. Wat een keurmeester precies controleert, staat in aankoopkeuring van een auto. Ik vind dat bij een particuliere verkoop eigenlijk altijd de moeite waard. Een verkoper die geen keuring wil toestaan, heeft je daarmee al genoeg verteld.

De papieren, wat erbij hoort

Dit is het punt waarop het bij een particuliere koop het vaakst misgaat. Controleer het voordat je betaalt, niet erna.

• Kentekencard en tenaamstellingscode. De verkoper moet de geldige kentekencard hebben en de complete tenaamstellingscode van negen cijfers. Zonder die twee kun je de auto niet overschrijven. Bij een oud papieren kentekenbewijs heb je het originele tenaamstellingsbewijs en overschrijvingsbewijs nodig.
• Legitimatie van de verkoper. De RDW raadt aan om het rijbewijs of paspoort van de verkoper te bekijken en de nummers te noteren.
• Onderhoudshistorie. Een onderhoudsboekje of de gegevens uit het Digitale Service Register van de fabrikant laten zien of het voorgeschreven onderhoud is gedaan. Een iets duurdere auto die helemaal bij is, kan op termijn goedkoper zijn dan een koopje waar meteen groot onderhoud aan moet.
• APK-rapport. Vraag het laatste rapport. Daarop staan ook de adviespunten, de dingen die nog net goed waren maar binnenkort aandacht nodig hebben.
• Koopcontract. Zet de koop op papier, met datum, kenteken, kilometerstand, de afgesproken prijs en wat er is gezegd over gebreken.

Betaal niet contant maar per bank, en het liefst pas op het moment dat jullie samen de auto overschrijven. Hoe het overschrijven werkt, online of aan het loket, lees je in auto op naam zetten.

Wat je naast de koopprijs betaalt

De koopprijs is pas het begin. Een eerste auto die je net kunt betalen, wordt een zorg als je de rest vergeet. Zet daarom voordat je gaat kijken deze posten onder elkaar en vul je eigen bedragen in. Ik geef bewust geen bedragen, omdat ze per auto, woonplaats en leeftijd sterk verschillen.

Kostenpost	Eenmalig of vast	Waar je het bedrag vindt
Overschrijven van het kenteken	eenmalig	de kostenpagina van de RDW
Autoverzekering	per maand	offertes bij een paar verzekeraars, met jouw leeftijd en postcode
Motorrijtuigenbelasting	per kwartaal of maand	de rekenhulp van de Belastingdienst, met het gewicht en de brandstof van de auto
Brandstof of laden	per maand	het verbruik maal je verwachte kilometers
Onderhoud en APK	per jaar	een prijsopgave van een garage bij jou in de buurt
Achterstallig onderhoud	eenmalig	de adviespunten op het APK-rapport en de keuring
Buffer voor reparaties	per maand opzij	zelf bepalen, hoe ouder de auto hoe groter

Tel de maandposten op en kijk of dat past naast je huur, je vaste lasten en je spaardoel. Voor de verzekering is het slim om te weten wat WA, WA+ en allrisk inhouden, dat lees je in autoverzekering voor je eerste auto. Let op dat je verzekerd bent vanaf het moment dat de auto op jouw naam staat. Een auto zonder verzekering valt op, ook als hij stilstaat, want de RDW legt het kentekenregister naast de verzekeringsgegevens. Wat dat kost als het misgaat, lees je bij onverzekerd rijden.

Checklist om mee te nemen

• uitdraai of screenshot van de RDW-kentekencheck
• je rijbewijs en, als je wilt overschrijven, de DigiD-app met identiteitscheck
• een zaklamp voor onder de motorkap en de auto
• een tweede persoon die meekijkt
• een papieren koopcontract om in te vullen
• deze lijst, en de tijd om nee te zeggen

Dat laatste meen ik. De RDW zegt het ook, laat je nooit onder druk zetten om snel te kopen. Er staan altijd meer auto’s te koop dan je denkt, en de beste eerste auto is degene waar je na een week nog blij mee bent. Wil je eerst breder kijken of een occasion wel de juiste keuze is, begin dan bij nieuwe auto of occasion.