Voor het eerst alleen op reis

De eerste keer dat ik alleen wegging, was het naar Portugal, twaalf dagen, en ik heb de eerste anderhalve dag vrijwel niets gedaan behalve rondlopen en me afvragen wat ik daar deed. Niemand had me verteld dat dat erbij hoort. Ik dacht dat ik een fout had gemaakt, terwijl ik gewoon in het gat zat dat ontstaat als er ineens niemand meer is met wie je moet overleggen wat je gaat eten.

Alleen reizen is niet moeilijker dan samen reizen, maar het is anders op punten waar je het niet verwacht. De praktische kant, boeken, vervoer, bagage, is grotendeels hetzelfde. Wat verschilt is dat elke beslissing van jou is, dat er geen tweede paar ogen op je spullen let, en dat er dagen zijn waarop je tegen niemand iets zegt. Dit stuk gaat over allebei die kanten, want de meeste reisgidsen behandelen alleen de eerste.

Waar je heen gaat voor de eerste keer

De bestemming doet er voor een eerste solotrip meer toe dan later. Wat je wilt is een land waar het normaal is om alleen te reizen, waar het openbaar vervoer werkt zonder dat je de taal spreekt, en waar je ’s avonds op straat kunt lopen zonder daar constant over na te denken. Portugal, Spanje, Italië, Slovenië, Tsjechië, de Baltische staten en Schotland voldoen daar allemaal aan. Buiten Europa staan Japan, Thailand en Vietnam bekend als toegankelijk, al komt daar een vlucht van tien uur en een tijdverschil bij dat je eerste dagen opeet.

Ga niet te ver en niet te lang. Een week of tien dagen op één of twee plekken is voor een eerste keer beter dan drie weken waarin je elke twee dagen verkast. Verplaatsen kost namelijk onevenredig veel energie als je alleen bent: jij plant, jij sleept, jij zoekt het adres, jij checkt in, en er is niemand die intussen even bij de tassen blijft zitten. Wie te veel plekken op de kaart zet, is aan het eind vooral moe.

Waar ik zelf van teruggekomen ben: het idee dat je iets bijzonders moet kiezen omdat het je eerste keer alleen is. Een stad waar je normaal met vrienden heen zou gaan is prima. Het gaat er niet om dat de bestemming indruk maakt, het gaat erom dat je merkt hoe het is om je eigen dagen in te delen.

Wat je vooraf regelt

Er is een kleine kern van dingen die je thuis afhandelt en waar je onderweg niets meer aan kunt doen.

• Een paspoort of identiteitskaart die nog minstens zes maanden geldig is na je terugkeer, want veel landen buiten de EU eisen dat
• Een reisverzekering, en bij een vlucht of een vooruitbetaald verblijf ook een annuleringsverzekering
• Een kopie van je paspoort, je verzekeringspolis en je boekingen, digitaal in je mail en op papier in je tas
• Je bank laten weten dat je in het buitenland pint, of in elk geval controleren of je pas buiten Europa werkt
• Een tweede betaalmiddel dat je apart bewaart, bij voorkeur een creditcard
• Voor buiten de EU: welke vaccinaties of medicijnen nodig zijn, minstens zes weken vooraf bij de GGD of een reiskliniek
• Iemand thuis die weet waar je ongeveer bent en wanneer je weer contact opneemt

Dat laatste punt is het enige waar ik echt streng in ben. Niet omdat er iets gebeurt, maar omdat het de kosten van iets dat wel gebeurt enorm verlaagt. Eén persoon die weet in welke stad je zit en wanneer je weer wat laat horen, is genoeg. Stuur die persoon je accommodatieadres door zodra je hebt geboekt en laat het weten als je van plan verandert. Dat kost je een berichtje per paar dagen.

Reisverzekeringen zijn vervolgens het onderdeel waarop de meeste mensen te snel afhaken, meestal omdat ze denken dat hun zorgverzekering het wel dekt. Die dekt binnen de EU de medische kant grotendeels, met de Europese verzekeringskaart, maar niet repatriëring, niet je bagage, en niet de kosten als je eerder terug moet. Over of je er een nodig hebt en wat er precies in zit staat een apart stuk.

Waar je slaapt bepaalt hoe je reis verloopt

Dit is de beslissing die alleen reizen het sterkst beïnvloedt, en tegelijk de beslissing die mensen op prijs nemen. Een hotelkamer is comfortabel en volledig anoniem: je kunt drie dagen in een hotel zitten zonder één gesprek te voeren. Een hostel, ook als je een eigen kamer neemt in plaats van een slaapzaal, heeft een gemeenschappelijke ruimte, en daar ontstaat contact zonder dat jij daar iets voor hoeft te doen. Voor een eerste solotrip zou ik daarom bijna altijd een hostel of een klein familiepension aanraden, en dan liefst een met een keuken of een bar.

Boek de eerste twee nachten vooraf en laat de rest open als je een reis van meer dan een week maakt. Die eerste twee nachten zijn er om aan te komen zonder te hoeven zoeken, en het openlaten van de rest is precies de vrijheid waar alleen reizen om draait. Blijkt een plek beter dan gedacht, dan blijf je. Valt hij tegen, dan ga je morgen weg zonder dat je iemand hoeft over te halen.

Kijk bij het boeken specifiek naar de ligging ten opzichte van het station en naar hoe je ’s avonds terugkomt. Een goedkopere plek twintig minuten buiten het centrum betekent dat je elke avond die twintig minuten in het donker aflegt, en dat is een andere afweging als je alleen bent dan met z’n tweeën.

De eerste dagen zijn de moeilijkste

Reken op een gat. De eerste dag ben je bezig met aankomen, en de tweede dag heb je alles gezien wat je van plan was en is het pas twee uur ’s middags. Dat is het moment waarop mensen denken dat solo reizen niets voor hen is. Het is in werkelijkheid een kwestie van wennen aan het ontbreken van de constante lichte afleiding die een reisgenoot geeft.

Wat helpt is één afspraak per dag met jezelf. Een markt, een wandeling, een museum, een kapper, iets waar je op een tijdstip moet zijn. Niet om de dag vol te plannen, maar om een aanknopingspunt te hebben. En eet ergens waar je aan een bar of aan een gedeelde tafel zit in plaats van aan een tafeltje voor één. Een boek meenemen naar het restaurant klinkt als een cliché en werkt echt: het maakt het alleen zitten tot een keuze in plaats van een toestand.

Contact leggen gaat vanzelf makkelijker dan je denkt, omdat je zonder gezelschap veel benaderbaarder bent. Precies daarom spreken mensen je aan, en precies daarom moet je ook een grens hebben. Je hoeft niet mee met iedereen die vraagt of je meegaat, en je bent niemand een gesprek verschuldigd omdat hij aardig doet. Weglopen mag, ook als het onbeleefd voelt. Dat ongemak is goedkoper dan de alternatieven.

Praktische veiligheid zonder paranoia

Alleen reizen is statistisch niet gevaarlijk, maar je hebt wel minder buffers: geen tweede persoon die op je tas let, niemand die het merkt als je er over een uur nog niet bent. Dat vang je op met gewoontes, niet met angst.

Verdeel je geld en pasjes over twee plekken en houd nooit alles in dezelfde tas. Laat je paspoort in een kluisje of op je kamer en neem een kopie mee, tenzij je het echt nodig hebt. Zet de belangrijkste nummers in je telefoon: het Europese alarmnummer 112, het lokale alarmnummer buiten Europa, en het nummer van de Nederlandse ambassade. Zorg dat je telefoon een offline kaart heeft van de plek waar je zit, want de momenten waarop je verdwaalt zijn precies de momenten waarop je geen bereik hebt.

Drink minder dan je thuis zou doen. Dat is het saaiste advies uit dit hele stuk en het is degene die het meeste verschil maakt, want vrijwel elk verhaal dat misgaat begint met iemand die zijn overzicht kwijtraakte. En vertel in hostels gerust dat je alleen reist, maar niet aan een willekeurige vreemde op straat waar je ’s avonds slaapt. Dat onderscheid is genoeg.

Geld en de kosten die je vergeet

Alleen reizen is per persoon duurder dan samen, en dat is het punt waar begrotingen misgaan. Een kamer voor één kost zelden de helft van een kamer voor twee, een taxi deel je met niemand, en de voordelige gerechten voor twee personen op de kaart vallen af. Reken daarom ongeveer twintig procent boven op wat je zou begroten voor een reis met z’n tweeën, en houd daarnaast een reservepot aan van een paar honderd euro voor de vlucht die je moet omboeken of de nacht die je onverwacht ergens anders doorbrengt.

Pin ter plaatse bij een bankautomaat van een echte bank en sla het aanbod af om in euro’s af te rekenen. Die keuze op het scherm, dynamische valutaomrekening, lijkt behulpzaam en kost je standaard een paar procent. Kies het bedrag in de lokale munt, dan rekent je eigen bank om tegen een betere koers. Voor wie überhaupt bezig is met grip krijgen op wat er maandelijks binnenkomt en uitgaat, is een budget opstellen een betere voorbereiding dan welke reisapp dan ook.

Wat je eraan overhoudt

Ik ben na die twaalf dagen in Portugal thuisgekomen met precies één inzicht, en dat is dat ik prima een dag alleen kan doorbrengen zonder me te vervelen. Dat klinkt mager voor een reis, en het is het nuttigste dat ik ooit van vakantie heb meegenomen. Sindsdien ga ik ongeveer eens per jaar alleen ergens heen, niet omdat het beter is dan samen, maar omdat het iets anders doet.

Als je twijfelt of het iets voor je is: begin met drie dagen in een stad op twee uur vliegen of een treinreis hiervandaan. Dat is kort genoeg om weinig te riskeren en lang genoeg om die tweede dag mee te maken, en die tweede dag is waar het antwoord zit.