Studieschuld daalt voor het eerst: wat de basisbeurs betekent voor wat jij leent
De totale studieschuld daalt voor het eerst. Wat de basisbeurs betekent voor wat je leent, wat je later per maand terugbetaalt en wanneer extra lenen slim is.
Voor het eerst sinds het CBS het bijhoudt, krimpt de totale studieschuld in Nederland. Dat klinkt als goed nieuws, en voor wie nu studeert is het dat ook grotendeels. Maar achter dat ene getal zitten twee heel verschillende groepen, en het loont om te weten in welke jij zit. In dit stuk lees je wat de nieuwe cijfers zeggen, hoeveel je met de basisbeurs nog leent, wat je later per maand terugbetaalt en wanneer extra lenen nog een slimme keuze is.
Wat de nieuwe cijfers over studieschuld zeggen
Begin 2026 stond er in totaal 28 miljard euro aan studieschuld uit, zo meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Dat is 0,8 miljard minder dan een jaar eerder. Het aantal mensen met een studieschuld daalde voor het derde jaar op rij, naar 1,5 miljoen.
De daling komt vooral van de mensen die nu studeren. In 2026 hebben 400 duizend studenten een schuld bij DUO, 210 duizend minder dan in 2023. Bij oud-studenten gaat het de andere kant op. Daar kwamen er ruim 6 duizend bij, al vlakt die stijging af. Ook het aantal grote schulden groeit. Volgens het CBS hebben 145 duizend mensen een studieschuld van 50 duizend euro of meer, twee keer zoveel als zes jaar eerder. De gemiddelde studieschuld kwam in 2026 uit op 18,3 duizend euro, voor huidige studenten ligt dat gemiddelde op 15,6 duizend euro.
Universiteitsblad U-Today wijst op een tweede oorzaak die makkelijk over het hoofd wordt gezien. Er zijn simpelweg minder studenten, en universiteiten, hogescholen en mbo-instellingen merken die krimp al.
Wat de basisbeurs verandert aan wat jij leent
De basisbeurs in het hoger onderwijs is terug sinds studiejaar 2023/’24. Dat geld hoef je niet terug te betalen zolang je binnen tien jaar je diploma haalt. Precies daardoor vragen minder studenten een lening aan, schrijft het CBS. Wie nu begint aan een hbo- of wo-opleiding, staat er dus anders voor dan de generatie van het leenstelsel, die tussen 2015 en 2023 alleen kon lenen.
Let wel op wat de beurs niet doet. Je kreeg hem niet met terugwerkende kracht voor jaren die je al gestudeerd had, merkt U-Today op. En collegegeld, boeken, een laptop en een kamer betaal je er meestal niet allemaal van. Hoeveel je per maand krijgt en hoe je het regelt, staat in ons stappenplan voor studiefinanciering.
Ik vind de daling vooral een signaal voor wie nu gaat studeren. Het gesprek over studieschuld ging jarenlang over pech en onvermijdelijkheid. Voor de meeste nieuwe studenten is lenen weer een keuze, en dan mag je die keuze ook bewust maken.
Wat je later per maand terugbetaalt
De meeste huidige studenten vallen onder de terugbetalingsregels SF35. Dat betekent dat je maximaal 35 jaar de tijd hebt om af te lossen. De rente voor SF35 is in 2026 vastgesteld op 2,33 procent, en die wordt bij de start van je aanloopfase telkens voor vijf jaar vastgezet. Over je schuld wordt rente op rente berekend, ook al tijdens je studie.
Hieronder een rekenvoorbeeld van het wettelijke maandbedrag, uitgaande van 35 jaar aflossen tegen 2,33 procent. Het is een benadering, want de echte rente kan in jouw aflosfase anders uitvallen.
| Studieschuld bij de start van aflossen | Maandbedrag (ongeveer) |
|---|---|
| 10.000 euro | 35 euro |
| 18.000 euro | 62 euro |
| 25.000 euro | 87 euro |
Verdien je weinig, dan betaal je minder. DUO kijkt namelijk naar je draagkracht. Volgens de berekening van DUO betaal je onder SF35 nooit meer dan 4 procent van je inkomen boven de vrijstelling. Voor een alleenstaande zonder kinderen is die vrijstelling in 2026 26.819,42 euro. Verdien je 35.000 euro per jaar, dan ligt je draagkracht rond de 27 euro per maand. Is die draagkracht lager dan 5 euro, dan betaal je niets. Na 35 jaar wordt wat er dan nog over is kwijtgescholden.
Klinkt ontspannen, maar er zit een addertje onder het gras. Wie naar draagkracht aflost, lost langzamer af en betaalt daardoor in totaal meer rente. Hoe de aanloopfase en draagkracht precies samenwerken lees je in ons stuk over terugbetalen.
Wanneer extra lenen nog slim is
Een lening bij DUO blijft een van de goedkoopste manieren om geld te lenen, maar gratis is hij al jaren niet meer. Tot en met 2022 was de rente nul, in 2026 is het 2,33 procent en volgens U-Today ligt het tarief voor 2027 rond de 2,6 procent. Wat dat voor jou betekent, rekenden we uit in ons artikel over de rente voor 2027.
Mijn vuistregel is eenvoudig. Leen voor dingen die je studie beter of korter maken, niet voor dingen die je ook na je studie had kunnen kopen. Een paar voorbeelden waarin lenen te verdedigen is.
- Je zou anders zoveel uren bijbaan nodig hebben dat je studievertraging oploopt. Vertraging kost je vaak meer dan de rente.
- Je kunt dichter bij je opleiding wonen, waardoor je reistijd en energie overhoudt voor je studie.
- Je hebt een stage of buitenlandsemester dat zonder lening niet doorgaat.
Twijfel je, leen dan liever wat minder en verhoog het later. In Mijn DUO pas je het leenbedrag per maand aan, omhoog of omlaag. Dat werkt makkelijker dan achteraf een schuld wegwerken.
Wat je nu al kunt doen
Kijk in Mijn DUO hoeveel schuld je hebt opgebouwd, inclusief rente, en onder welke terugbetalingsregels je valt. Leen je meer dan je nodig hebt, zet het bedrag dan lager. Heb je een bijbaan en blijft er iets over, dan mag je altijd tussentijds extra aflossen. Dat scheelt rente, en hoe eerder je dat doet, hoe meer het oplevert.
Denk je verder vooruit aan een eigen huis, houd er dan rekening mee dat geldverstrekkers je studieschuld meewegen als ze bekijken hoeveel je mag lenen. Een kleinere studieschuld geeft je later dus ook letterlijk meer ruimte. Dat is misschien wel het beste nieuws in deze cijfers, voor wie nu begint.
